Start

Ustawa o zmianie Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej - projekt

Jan Sposób

USTAWA o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA

o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

PROJEKT

Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 4 po ust. 2 dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu:

„3. Naród sprawuje władzę bezpośrednio również z wykorzystaniem narzędzi teleinformatycznych, w szczególności w procesach konsultacji, deliberacji, udzielania poparcia oraz referendum.
4. Zasady i tryb wykonywania uprawnień, o których mowa w ust. 3, określa ustawa. W zakresie w niej uregulowanym przepisy innych ustaw nie mogą ograniczać wykonywania tych uprawnień.”;

2) w art. 118 w ust. 2 wyrazy „100 000” zastępuje się wyrazami „50 000”, a po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu: „2a. Poparcie projektu ustawy może być udzielone również w postaci elektronicznej, na zasadach określonych w ustawie.”;

3) w art. 125 ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Wynik referendum jest wiążący.”;

4) po art. 125 dodaje się art. 125a-125c w brzmieniu:

„Art. 125a.

1. Referendum ogólnokrajowe zarządza się także na wniosek co najmniej 500 000 obywateli mających prawo udziału w referendum, na zasadach określonych w ustawie.

2. Referendum, o którym mowa w ust. 1, zarządza się nie później niż w terminie 90 dni od dnia stwierdzenia spełnienia wymogów formalnych.

Art. 125b.

1. Obywatele mogą wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie referendum w sprawie uchylenia ustawy albo jej części w terminie 6 miesięcy od dnia jej ogłoszenia.

2. Zasady e-głosowania, e-poparcia oraz standardy tajności, anonimowości i weryfikowalności end-to-end określa ustawa.

Art. 125c.

Ważność referendum ogólnokrajowego oraz rozpatrywanie protestów określa ustawa; właściwość Sądu Najwyższego w tym zakresie nie może być wyłączona.”.

Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

UZASADNIENIE

I. Potrzeba i cel wydania ustawy

Celem niniejszego projektu jest unowocześnienie polskiego systemu demokratycznego poprzez pełne wdrożenie zasady zwierzchnictwa Narodu (art. 4 Konstytucji). Obecne mechanizmy demokracji bezpośredniej są niewystarczające i często iluzoryczne ze względu na wysokie progi frekwencyjne oraz brak wykorzystania technologii cyfrowych. Projekt dąży do stworzenia „Demokracji Bezpośredniej 4.0”.

II. Przedstawienie stanu faktycznego w dziedzinie, która ma być unormowana

Obecnie referendum ogólnokrajowe zależy od woli Sejmu, a jego wiążący charakter jest uwarunkowany 50-procentową frekwencją, co prowadzi do bojkotów głosowań. Inicjatywa ustawodawcza wymaga 100 000 fizycznych podpisów, co w dobie cyfryzacji jest barierą anachroniczną.

III. Wyjaśnienie kluczowych zmian

1) Art. 4 ust. 3 i 4: umożliwia sprawowanie władzy przez Internet, dając cyfrowym narzędziom rangę konstytucyjną.

2) Art. 118: obniża próg inicjatywy ustawodawczej do 50 000 i wprowadza e-poparcie, zwiększając wpływ obywateli na proces legislacyjny.

3) Art. 125 ust. 3: znosi próg frekwencyjny. Głosujący obywatele nie mogą być zakładnikami osób biernych.

4) Art. 125a-125c: wprowadzają obowiązkowe referendum na wniosek obywateli (500 tys. osób) oraz tzw. „weto obywatelskie” – możliwość uchylenia szkodliwej ustawy przez Naród w ciągu 6 miesięcy od jej ogłoszenia.

5) Standardy e-głosowania: projekt nakłada na ustawodawcę obowiązek zachowania najwyższych standardów (w tym weryfikowalności end-to-end), co wzmacnia bezpieczeństwo procesu decyzyjnego.

IV. Skutki społeczne, gospodarcze i prawne

Ustawa zwiększy poczucie sprawstwa obywateli i doprowadzi do większej odpowiedzialności klasy politycznej. Wprowadzenie e-demokracji zredukuje koszty organizacyjne referendów w długim terminie.

V. Oświadczenie o zgodności z prawem Unii Europejskiej

Projektowana regulacja nie jest objęta prawem Unii Europejskiej, gdyż dotyczy wewnętrznej struktury ustrojowej państwa członkowskiego.

Uzasadnienie do projektu ustawy o Władzy Zwierzchniej Narodu

Jan Sposób

Uzasadnienie do projektu ustawy o Władzy Zwierzchniej Narodu

sprawowanej bezpośrednio

1.
Wprowadzenie

Demokracja to system, w którym władza należy do obywateli. Ustawa o Władzy Zwierzchniej Narodu sprawowanej bezpośrednio ma na celu wzmocnienie roli obywateli w procesach decyzyjnych oraz zapewnienie im realnego wpływu na działania władz ustawodawczych, wykonawczych i sądowniczych. Wprowadza mechanizmy inicjatywy obywatelskiej i weta obywatelskiego, które zwiększają udział społeczeństwa w procesie stanowienia prawa i wzmacniają kontrolę nad władzą ustawodawczą.

1. Obecnie obywatele mają ograniczone narzędzia bezpośredniego wpływu na proces legislacyjny:

inicjatywa ustawodawcza wymaga 100 tys. podpisów obywateli, a i tak jej skuteczność jest uzależniona od decyzji Sejmu,
weto obywatelskie praktycznie nie funkcjonuje,
referendum ogólnokrajowe jest rzadkie i ograniczone konstytucyjnie,
konsultacje społeczne projektowanych ustaw są fasadowe, nie mają wpływu na decyzje parlamentarzystów.
W praktyce obywatele nie mają realnego narzędzia bieżącej kontroli nad wprowadzanymi ustawami przepisami.

Projekt wprowadza:

strukturę organizacyjną władzy zwierzchniej do bieżącego wyrażania woli Narodu wobec instytucji państwa oraz określa Jej kompetencje
elektroniczny system podejmowania ważnych dla Narodu decyzji, przy aktywnym udziale obywateli
obowiązek niezwłocznego rozpatrzenia przez Sejm ustawodawczej inicjatywy obywatelskiej popartej 50 000 głosów,
weto obywatelskie wobec ustaw, które może być odrzucone tylko kwalifikowaną większością (2/3 głosów obecnych na głosowaniu posłów),
wzmocnienie roli petycji i kontroli społecznej.

Dotychczasowe przepisy nie przewidują tak silnych narzędzi obywatelskich.

2. Potrzeba wzmocnienia demokracji

Zwiększenie zaangażowania obywatelskiego: W obliczu rosnącego rozczarowania obywateli wobec tradycyjnych form uczestnictwa w życiu politycznym, konieczne jest wprowadzenie mechanizmów, które umożliwią im aktywne uczestnictwo w podejmowaniu decyzji.
Odpowiedzialność władz: Wprowadzenie narzędzi umożliwiających obywatelom kontrolę nad działaniami rządu przyczyni się do zwiększenia odpowiedzialności władz oraz ich transparentności.

3. Cele projektu

Umożliwienie bezpośredniego wpływu obywateli na decyzje polityczne: Projekt ustawy definiuje konkretne narzędzia, które pozwolą obywatelom na aktywne uczestnictwo w procesie legislacyjnym.
Wzmacnianie praw obywatelskich: Ustawa ma na celu ochronę i promowanie praw obywateli poprzez wprowadzenie mechanizmów, które umożliwiają im wyrażanie swoich opinii oraz sprzeciwu wobec nieakceptowanych regulacji.

4. Korzyści wynikające z wprowadzenia ustawy

Zwiększenie przejrzystości: Wprowadzenie demokratycznych narzędzi pozwoli na większą przejrzystość działań władz i stworzy przestrzeń do otwartego dialogu między obywatelami a rządem.
Edukacja obywatelska: Projekt ustawy kładzie duży nacisk na edukację obywateli w zakresie ich praw i obowiązków, co przyczyni się do wzrostu świadomości społecznej.
Stworzenie systemu monitoringu: Ustawa przewiduje mechanizmy kontroli społecznej, co pozwoli na bieżące monitorowanie działań władz oraz zgłaszanie nieprawidłowości.

5. Źródła finansowania

Koszty wdrożenia ustawy mogą być pokryte z budżetu państwa, w szczególności z rezerwy celowej na rozwój systemów informatycznych administracji publicznej. W przypadku działań lokalnych – z budżetów jednostek samorządu terytorialnego.

6. Założenia projektów aktów wykonawczych

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji określające sposób zbierania podpisów (w tym elektronicznych).
Rozporządzenie Marszałka Sejmu regulujące procedurę rozpatrywania weta obywatelskiego.
Rozporządzenia dotyczące kampanii informacyjnych i edukacyjnych.

7. Zgodność z prawem Unii Europejskiej

Projektowana regulacja dotyczy wyłącznie wewnętrznego ustroju państwa i nie jest objęta prawem Unii Europejskiej. Nie narusza zobowiązań międzynarodowych Polski.

5.Podsumowanie

Projekt ustawy o Władzy Zwierzchniej Narodu sprawowanej bezpośrednio jest odpowiedzią na potrzeby współczesnego społeczeństwa, które pragnie mieć realny wpływ na decyzje dotyczące jego życia. Wprowadzenie mechanizmów demokracji bezpośredniej nie tylko wzmocni pozycję obywateli, ale także przyczyni się do budowy bardziej transparentnego i odpowiedzialnego systemu rządów.

W związku z powyższym, apelujemy o poparcie projektu ustawy, który stanowi krok w kierunku bardziej aktywnego udziału obywateli w życiu publicznym oraz umocnienia fundamentów demokracji w Polsce.

Opracował Jan Sposób, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., tel.: 794999711

Ożarów, dn. 12 sierpnia 2025

Projekt ustawy o Władzy Zwierzchniej Narodu

Ustawa o Władzy Zwierzchniej Narodu

Jan Sposób

Ustawa o Władzy Zwierzchniej Narodu,

trybie Jej powołania, strukturze organizacyjnej oraz kompetencjach

PROJEKT

Na podstawie art. 4.1. w związku z art. 4.2. Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej ustanawia strukturę organizacyjną oraz kompetencje Władzy Zwierzchniej sprawowanej w sposób bezpośredni, zwana dalej Demokracją Bezpośrednią. Demokracja Bezpośrednia realizowana jest z wykorzystaniem platformy partycypacyjno-deliberacyjnej oraz narzędzi elektronicznych, zgodnie z przepisami niniejszej ustawy.

Rozdział I

Postanowienia ogólne

Art. 1. [Władza Zwierzchnia Narodu]

1. Demokracja Bezpośrednia jest formą zwierzchnictwa obywateli nad władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą oraz nad samorządem terytorialnym.

2. Demokracja Bezpośrednia jest sprawowana bezpośrednio przez obywateli przy zastosowaniu instrumentów formalnych, w szczególności poprzez:

1) udział w wyborach powszechnych kandydatów reprezentujących interes Narodu;

2) organizowanie referendów w sprawach kluczowych dla państwa i społeczeństwa;

3) wyrażanie sprzeciwu wobec nowych regulacji prawnych nieakceptowanych przez społeczeństwo (weto obywatelskie);

4) wnoszenie pod obrady Parlamentu projektów ustaw (inicjatywa obywatelska).

3. Demokracja Bezpośrednia jest realizowana również poprzez formy aktywności obywatelskiej i kontroli społecznej, w szczególności poprzez:

1) obywatelskie kontrole nadzorujące działania władz oraz zgłaszanie nieprawidłowości do właściwych organów;

2) bieżący monitoring działań władz, tworzenie raportów i analiz oceniających działania organów władzy publicznej;

3) petycje składane w celu wywarcia presji na władze do wprowadzenia zmian;

4) kampanie informacyjne i edukacyjne na temat praw i obowiązków obywateli;

5) pokojowe protesty i strajki w celu wyrażania opinii na temat działań władz;

6) działania obywatelskiego nieposłuszeństwa wobec działań władz niezgodnych z prawem.

4. Demokracja Bezpośrednia obejmuje także elektroniczne podejmowanie decyzji (e-voting) oraz elektroniczne udzielanie poparcia (e-poparcie i e-podpis) dla inicjatyw obywatelskich, wniosków referendalnych i kandydatów – za pośrednictwem platformy partycypacyjno-deliberacyjnej, z zachowaniem:

1) tajności głosu;

2) anonimowości;

3) audytowalności procesu przez Naród.

5. Szczegółowe wymogi dotyczące bezpieczeństwa, weryfikacji, tajności, anonimowości oraz audytu procedur elektronicznych, o których mowa w ust. 4, określają przepisy niniejszej ustawy dotyczące platformy partycypacyjno-deliberacyjnej oraz trybu podejmowania decyzji.

Art. 2. [Definicje]

1. Ilekroć w ustawie jest mowa o:

1) „platformie partycypacyjno-deliberacyjnej” – należy przez to rozumieć system teleinformatyczny służący do:

a) prowadzenia konsultacji i deliberacji publicznych,

b) zbierania e-podpisów i e-poparcia,

c) przeprowadzania e-głosowań,

d) publikacji standardowych materiałów informacyjnych, Kart Skutków, pakietów informacyjnych oraz raportów,

e) zapewnienia publicznej kontroli i audytu procesu decyzyjnego;

2) „e-głosowaniu (e-voting)” – należy przez to rozumieć oddanie głosu w sposób elektroniczny, z zachowaniem wymogów tajności, anonimowości oraz weryfikowalności end-to-end;

3) „e-poparciu” oraz „e-podpisie” – należy przez to rozumieć elektroniczne poparcie inicjatywy lub kandydatury, złożone przy użyciu podpisu elektronicznego albo innego środka identyfikacji elektronicznej przewidzianego prawem, umożliwiającego jednoznaczną identyfikację osoby popierającej;

4) „Karcie Skutków” – należy przez to rozumieć ustandaryzowany dokument informacyjny dotyczący projektu, pytania referendalnego lub propozycji decyzji, obejmujący co najmniej skutki: finansowe, prawne, społeczne, gospodarcze, dla bezpieczeństwa oraz wpływ na prawa i wolności;

5) „pakiecie informacyjnym” – należy przez to rozumieć zestaw materiałów informacyjnych dotyczących projektu, pytania referendalnego lub propozycji decyzji, obejmujący w szczególności streszczenie, uzasadnienie, dane źródłowe, warianty rozwiązań oraz argumenty stron debaty w ujednoliconym formacie;

6) „śladzie legislacyjnym” – należy przez to rozumieć publiczny rejestr przebiegu prac nad projektem, obejmujący w szczególności autorstwo, konsultacje, poprawki, uzasadnienia, spotkania oraz stanowiska, publikowany na platformie w sposób zapewniający integralność i niezmienialność wpisów;

7) „Bibliotece reklam” – należy przez to rozumieć publiczną bazę materiałów reklamowych i promocyjnych dotyczących referendum, inicjatywy lub decyzji, wraz z informacją o zleceniodawcy, wydatkach oraz kanałach dystrybucji, publikowaną na platformie w sposób zapewniający integralność i niezmienialność wpisów;

8) „delegacji (pełnomocnictwie) w płynnej demokracji” – należy przez to rozumieć odwoływalne upoważnienie do oddania e-głosu lub złożenia e-poparcia w imieniu obywatela, na zasadach określonych w ustawie, ujawniane w zakresie liczbowym na platformie, bez możliwości powiązania delegacji z treścią oddanego głosu;

9) „publicznym rejestrze weryfikacyjnym” – należy przez to rozumieć publicznie dostępny rejestr umożliwiający niezależną weryfikację integralności i poprawności przebiegu procesu, w szczególności weryfikację zliczeń, wersji oprogramowania oraz dziennika zdarzeń, prowadzony w sposób zapewniający niezmienialność danych, w szczególności z wykorzystaniem technologii rozproszonego rejestru, takiego jak łańcuch bloków;

10) „deliberacji publicznej” – należy przez to rozumieć uporządkowany proces debaty publicznej prowadzony na platformie, obejmujący w szczególności prezentację argumentów, moderację, możliwość zadawania pytań oraz publikację podsumowań i wniosków.

2. Karta Skutków, o której mowa w ust. 1 pkt 4, oraz pakiet informacyjny, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, przedstawiają argumenty przemawiające za i przeciw proponowanemu rozwiązaniu w ujednoliconym i czytelnym układzie, umożliwiającym porównanie stanowisk.

Art. 3. [Zasady sprawowania władzy]

1. Podstawowymi zasadami sprawowania Demokracji Bezpośredniej są: suwerenność, równość, praworządność, przejrzystość oraz odpowiedzialność.

2. Demokracja Bezpośrednia działa w granicach określonych Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz innymi przepisami prawa.

3. Struktura organizacyjna Demokracji Bezpośredniej opiera się na delegatach.

4. Demokracja Bezpośrednia opiera się również na:

1) obowiązkowej deliberacji publicznej w sprawach o istotnym znaczeniu publicznym, na zasadach określonych w ustawie;

2) jawności procesu decyzyjnego, w tym prowadzeniu śladu legislacyjnego oraz publikacji Kart Skutków i pakietów informacyjnych;

3) ochronie praw i wolności oraz poszanowaniu praw mniejszości;

4) dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz przeciwdziałaniu wykluczeniu cyfrowemu;

5) cyberbezpieczeństwie, tajności głosowania, anonimowości oraz audytowalności procedur;

6) minimalizacji danych oraz ochronie prywatności w procesach elektronicznych.

5. W ramach Demokracji Bezpośredniej dopuszcza się mechanizmy płynnej demokracji, w szczególności delegowanie głosu lub poparcia (pełnomocnictwa), z prawem do natychmiastowego odwołania delegacji oraz możliwością oddania głosu samodzielnie w każdym czasie; w takim przypadku głos oddany osobiście ma pierwszeństwo przed czynnością pełnomocnika.

Art. 3a. [Charakter przepisów]

1. Przepisy niniejszej ustawy stanowią przepisy szczególne w zakresie procesów partycypacyjnych, deliberacyjnych, e-poparcia i e-głosowania realizowanych na platformie.

2. W zakresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów odrębnych nie stosuje się, jeżeli są sprzeczne z niniejszą ustawą.

Rozdział II

Tryb powołania delegatów Demokracji Bezpośredniej

Art. 4. [Wyłanianie delegatów]

1. Delegaci Demokracji Bezpośredniej są wybierani w drodze powszechnych, równych i bezpośrednich wyborów, przeprowadzanych z wykorzystaniem platformy partycypacyjno-deliberacyjnej.

2. Wybory, o których mowa w ust. 1, odbywają się co 3 lata, zgodnie z harmonogramem określonym przez Naczelną Radę Demokracji Bezpośredniej oraz ogłoszonym publicznie na platformie nie później niż na 6 miesięcy przed dniem głosowania.

3. Wybory mogą być przeprowadzane w trybie hybrydowym, obejmującym głosowanie elektroniczne oraz głosowanie stacjonarne, przy czym zapewnia się równoważność głosu oddanego w każdym z tych trybów oraz możliwość uzyskania wsparcia przez osoby wykluczone cyfrowo.

4. Platforma partycypacyjno-deliberacyjna zapewnia w szczególności:

1) tajność głosu;

2) anonimowość, rozumianą jako brak możliwości powiązania tożsamości obywatela z treścią oddanego głosu;

3) brak możliwości uzyskania dowodu sposobu głosowania („zakaz dowodu głosu”);

4) mechanizm ponownego głosowania (revote), w którym wiążący jest ostatni głos oddany w głosowaniu elektronicznym do czasu jego zamknięcia.

5. Szczegółowe wymogi dotyczące bezpieczeństwa, weryfikacji, audytu, dostępności oraz publicznej kontroli procesu wyborczego przeprowadzanego z wykorzystaniem platformy określają przepisy niniejszej ustawy dotyczące platformy partycypacyjno-deliberacyjnej.

Art. 5. [Kandydaci na delegatów]

1. Kandydatów na delegatów mogą zgłaszać obywatele posiadający czynne prawo wyborcze.

2. Zgłoszenie kandydata następuje za pośrednictwem platformy partycypacyjno-deliberacyjnej nie później niż na 3 miesiące przed dniem wyborów oraz jest potwierdzane e-podpisem osoby zgłaszającej.

3. Każdy obywatel mający czynne prawo wyborcze może kandydować do określonej struktury Demokracji Bezpośredniej na zasadach równych dla wszystkich kandydatów.

4. Zgłoszenie kandydatury oraz udzielanie poparcia kandydatowi odbywa się poprzez e-poparcie albo e-podpis na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej, z weryfikacją tożsamości zgodnie z prawem, w szczególności z wykorzystaniem podpisu kwalifikowanego albo innych środków identyfikacji elektronicznej przewidzianych prawem.

5. Udzielenie poparcia kandydaturze może zostać wycofane przez obywatela do upływu terminu zgłaszania kandydatów; wycofanie poparcia następuje w taki sam sposób jak jego udzielenie.

6. Platforma udostępnia publiczny rejestr liczby poparć dla kandydatów, w sposób przejrzysty i weryfikowalny, bez ujawniania danych osobowych osób udzielających poparcia.

7. Minimalny zakres danych zgłoszenia kandydata obejmuje:

1) wskazanie struktury Demokracji Bezpośredniej, do której kandydat ubiega się o wybór;

2) oświadczenie o wyrażeniu zgody na kandydowanie;

3) oświadczenie o spełnianiu warunków formalnych określonych w ustawie.

Art. 6. [Referendum ogólnokrajowe]

1. Referendum ogólnokrajowe zarządza Sejm albo Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – na wniosek Rady Naczelnej Demokracji Bezpośredniej, poparty co najmniej przez 0,5% obywateli biorących udział w ostatnich wyborach do Parlamentu.

2. Poparcie, o którym mowa w ust. 1, udziela się w szczególności w formie e-poparcia albo e-podpisu na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej, zgodnie z przepisami niniejszej ustawy oraz przepisami odrębnymi.

3. Wynik referendum jest wiążący zgodnie z wolą głosujących, niezależnie od frekwencji.

Art. 6a. [Inicjatywa obywatelska]

1. Obywatelski projekt ustawy wnoszony do Sejmu wymaga poparcia co najmniej 50 000 obywateli posiadających prawo do głosowania.

2. Poparcie, o którym mowa w ust. 1, jest udzielane i weryfikowane za pośrednictwem platformy partycypacyjno-deliberacyjnej w trybie e-poparcia albo e-podpisu, z zachowaniem zasad ochrony danych osobowych.

3. Rada Naczelna publikuje na platformie potwierdzenie spełnienia wymogów formalnych oraz kieruje projekt do właściwego organu w terminie 7 dni od dnia potwierdzenia.

4. Sejm przeprowadza pierwsze czytanie projektu, o którym mowa w ust. 1, w terminie 90 dni od dnia jego wniesienia.

5. Jeżeli Sejm:

1) nie zakończy prac nad projektem w terminie 12 miesięcy od dnia wniesienia albo

2) odrzuci projekt,

– Rada Naczelna uruchamia na platformie procedurę domknięcia obywatelskiej inicjatywy w drodze referendum, obejmującą etap deliberacji, o którym mowa w art. 6c.

6. Referendum, o którym mowa w ust. 5, przeprowadza się nie później niż w terminie 90 dni od dnia zakończenia deliberacji, z poszanowaniem Konstytucji i przepisów odrębnych.

Art. 6b. [Weto obywatelskie – referendum uchylające]

1. Weto obywatelskie jest formą sprzeciwu wobec obowiązujących przepisów prawa, godzących w interes obywateli lub państwa, realizowaną przez wniosek o przeprowadzenie referendum w sprawie uchylenia ustawy albo jej części.

2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.

3. Wniesienie weta wymaga uzyskania co najmniej 500 000 e-podpisów w trybie platformy.

4. Złożenie wniosku nie wstrzymuje prac legislacyjnych ani nie wstrzymuje obowiązywania ustawy, chyba że Konstytucja albo ustawa stanowią inaczej.

5. Po potwierdzeniu spełnienia wymogów formalnych Rada Naczelna kieruje wniosek do właściwego organu w terminie 7 dni, a referendum przeprowadza się nie później niż w terminie 90 dni, z poszanowaniem Konstytucji i przepisów odrębnych.

Art. 6c. [Deliberacja, przejrzystość i zabezpieczenia procesu]

1. Przed każdym referendum (krajowym i lokalnym) prowadzi się na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej etap deliberacji publicznej trwający co najmniej 60 dni, obejmujący w szczególności:

1) moderowaną debatę publiczną;

2) panel obywatelski albo wysłuchanie publiczne w trybie zdalnym;

3) publikację argumentów „za” i „przeciw” w ujednoliconym formacie.

2. Dla każdego pytania referendalnego, inicjatywy obywatelskiej oraz projektu decyzji publikuje się Kartę Skutków oraz pakiet informacyjny, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 i 5, w szczególności obejmujące: opis skutków, warianty rozwiązań oraz źródła danych.

3. Pytania referendalne muszą być jednoznaczne, rozłączne tematycznie i nie mogą łączyć kilku spraw w jednym pytaniu.

4. Dla projektów ustaw i inicjatyw objętych niniejszą ustawą prowadzi się ślad legislacyjny publikowany na platformie, obejmujący w szczególności historię zmian, autorstwo, konsultacje, stanowiska oraz uzasadnienia poprawek.

5. W sprawach objętych niniejszą ustawą prowadzi się publiczny rejestr lobbingu obejmujący w szczególności lobbystów, spotkania oraz stanowiska przekazywane organom władzy – publikowany na platformie, z zastrzeżeniem ochrony informacji niejawnych i danych osobowych.

6. W okresie kampanii referendalnej lub kampanii dotyczącej inicjatywy obywatelskiej prowadzi się Bibliotekę reklam obejmującą wszystkie materiały promocyjne wraz z danymi o finansowaniu, fakturach i umowach, publikowaną na platformie w sposób ciągły.

7. Platforma prowadzi jawny monitoring zjawisk manipulacji i dezinformacji w kampaniach, w szczególności poprzez oznaczanie źródeł finansowania treści promocyjnych i publikowanie raportów metodologicznych.

8. W przypadku złożenia wniosku referendalnego spełniającego wymogi formalne, Rada Naczelna Demokracji Bezpośredniej:

1) publikuje potwierdzenie spełnienia wymogów na platformie;

2) przekazuje wniosek do właściwego organu w terminie 7 dni.

9. W przypadku złożenia wniosku popartego co najmniej 500 000 podpisów, organ właściwy podejmuje czynności zmierzające do przeprowadzenia referendum nie później niż w terminie 90 dni, z poszanowaniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów odrębnych.

10. Jeżeli w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zostanie złożony wniosek poparty co najmniej 500 000 podpisów, przeprowadza się procedurę deliberacji publicznej i kieruje sprawę do rozstrzygnięcia w trybie referendum, z poszanowaniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów odrębnych.

11. Przed uruchomieniem procedury referendalnej przeprowadza się kontrolę zgodności pytania oraz skutków proponowanej decyzji z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności w zakresie praw i wolności oraz ochrony mniejszości; wynik kontroli publikuje się na platformie.

Art. 7. [Prawo do informacji i odpowiedzi w procesach obywatelskich]

1. Organy władzy publicznej są obowiązane udzielić odpowiedzi na zapytania i wnioski kierowane w trybie Demokracji Bezpośredniej w terminie **14 dni** od dnia ich doręczenia.

2. W sprawach złożonych termin, o którym mowa w ust. 1, może zostać przedłużony do **60 dni**, pod warunkiem **powiadomienia** wnioskodawcy na platformie przed upływem terminu podstawowego oraz wskazania:

1) przyczyn przedłużenia,

2) podstawy prawnej,

3) przewidywanego terminu odpowiedzi.

3. Brak odpowiedzi w terminie skutkuje obowiązkiem publikacji przez organ wyjaśnienia przyczyn opóźnienia oraz terminu odpowiedzi na platformie.

4. Dane wykorzystywane w Kartach Skutków, pakietach informacyjnych i raportach udostępnia się w formie otwartych danych, o ile nie narusza to przepisów o ochronie informacji niejawnych i danych osobowych.

Art. 8. [Płynna demokracja – delegacje (pełnomocnictwa) do e-głosu i e-podpisu]

Art. 8. [Płynna demokracja – delegacje (pełnomocnictwa) jako mechanizm rekomendacji]

1. W ramach Demokracji Bezpośredniej dopuszcza się mechanizmy płynnej demokracji wyłącznie w procesach **konsultacji i deliberacji**, w szczególności w:

1) sondażach i konsultacjach publicznych na platformie,

2) porządkowaniu preferencji i wariantów rozwiązań,

3) procesach rekomendacji i nominacji obywatelskich.

2. Obywatel może, za pośrednictwem platformy, udzielić delegacji (pełnomocnictwa) do wyrażenia rekomendacji albo udzielenia e-poparcia w jego imieniu:

1) ogólnie,

2) tematycznie,

3) dla konkretnej sprawy.

3. Delegacja jest odwoływalna w każdym czasie, ze skutkiem natychmiastowym, a rekomendacja wyrażona samodzielnie ma pierwszeństwo przed działaniem pełnomocnika.

4. **Delegacja nie może zastępować osobistego aktu głosowania w referendum ani w wyborach powszechnych**, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.

5. Platforma prowadzi publiczny rejestr liczby delegacji przypadających na pełnomocników, bez ujawniania tożsamości delegujących oraz bez możliwości powiązania delegacji z treścią oddanego głosu.

6. Wprowadza się mechanizmy anty-monopolowe ograniczające kumulację delegacji, w szczególności progi jawności konfliktów interesów oraz obowiązki sprawozdawcze.

Rozdział III

Struktura organizacyjna Demokracji Bezpośredniej

Art. 9. [Jednostki koordynujące platformę]

1. Dla zapewnienia funkcjonowania platformy partycypacyjno-deliberacyjnej ustanawia się:

1) Radę Naczelną Demokracji Bezpośredniej,

2) Zespół Bezpieczeństwa i Audytu Platformy.

2. Jednostki, o których mowa w ust. 1, nie są organami władzy publicznej i wykonują zadania wyłącznie w zakresie:

1) uchwalania i aktualizacji regulaminów platformy,

2) ustanawiania standardów bezpieczeństwa, audytu i dostępności,

3) organizacji procesów deliberacyjnych i publikacji Kart Skutków,

4) prowadzenia rejestrów jawności (w tym śladu legislacyjnego i Biblioteki reklam),

5) inicjowania innowacji i programów badawczo-rozwojowych dotyczących platformy.

3. Jednostki, o których mowa w ust. 1, nie zastępują organów konstytucyjnych, ani nie wykonują kompetencji ustawodawczej, wykonawczej lub sądowniczej; ich działanie stanowi narzędzie organizacji i wzmocnienia kontroli społecznej oraz form demokracji bezpośredniej przewidzianych w Konstytucji.

Art. 9a. [Operator platformy]

1. Operatorem platformy partycypacyjno-deliberacyjnej jest Państwowa Komisja Wyborcza, wykonująca zadania przy pomocy Krajowego Biura Wyborczego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

2. Operator odpowiada za utrzymanie platformy, bezpieczeństwo jej działania, prowadzenie rejestrów jawności oraz zapewnienie zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych.

3. Operator publikuje na platformie politykę bezpieczeństwa, politykę prywatności oraz zasady retencji danych w zakresie niezbędnym do realizacji niniejszej ustawy.

Art. 10. [Wymogi bezpieczeństwa i odporności]

1. Platforma partycypacyjno-deliberacyjna działa w architekturze odpornej na awarie i ataki, z zastosowaniem infrastruktury rozproszonej oraz procedur zarządzania kluczami kryptograficznymi w modelu wielopodmiotowym, zapewniającym rozdział uprawnień i brak pojedynczego punktu krytycznego.

2. Platforma stosuje mechanizmy bezpieczeństwa kont użytkowników, w szczególności:

1) wieloskładnikowe uwierzytelnianie;

2) środki ochrony przed przejęciami kont;

3) wykrywanie nadużyć, w tym prób automatyzacji działań oraz masowego wpływania na procesy.

3. Platforma zapewnia ochronę wyników głosowania oraz integralność danych, w tym odporność na manipulacje wewnętrzne i zewnętrzne, przez zastosowanie rozdziału ról i uprawnień, rejestrowanie zdarzeń oraz mechanizmy weryfikacji poprawności operacji.

4. Platforma zapewnia ciągłość działania, w szczególności poprzez redundancję kluczowych komponentów, procedury odtwarzania po awarii oraz mechanizmy przywracania dostępności usług.

5. Spełnianie wymogów, o których mowa w ust. 1–4, podlega okresowej weryfikacji w drodze audytów bezpieczeństwa oraz testów odporności, a ich wyniki publikuje się na platformie w zakresie nienaruszającym bezpieczeństwa systemu oraz ochrony danych osobowych.

Art. 10a. [Ochrona danych i prywatności]

1. Operator stosuje zasadę minimalizacji danych, ograniczenia celu i retencji oraz zapewnia rozdzielenie danych identyfikacyjnych od danych procesu głosowania w sposób uniemożliwiający powiązanie tożsamości z treścią głosu.

2. Przed uruchomieniem funkcji e-głosowania operator przeprowadza ocenę skutków dla ochrony danych (DPIA) oraz publikuje streszczenie wyników na platformie w zakresie nienaruszającym bezpieczeństwa systemu.

3. Dane identyfikacyjne, logi i metadane przetwarza się wyłącznie w zakresie niezbędnym do zapewnienia bezpieczeństwa, rozliczalności i przeciwdziałania nadużyciom.

Art. 11. [Publiczna kontrola i otwartość]

1. Kod protokołów oraz kluczowych komponentów platformy partycypacyjno-deliberacyjnej udostępnia się publicznie w zakresie niezbędnym do publicznej weryfikacji działania platformy, na licencji wolnego i otwartego oprogramowania (open source), z zastrzeżeniem ust. 5.

2. Platforma zapewnia publiczną obserwowalność przebiegu głosowań w zakresie nienaruszającym tajności głosu oraz publikuje dziennik zdarzeń procesu, bez danych osobowych, obejmujący w szczególności:

1) czas uruchomienia i zamknięcia głosowania;

2) wersje oprogramowania użyte w procesie;

3) komunikaty o incydentach i przerwach w działaniu;

4) informacje niezbędne do weryfikacji integralności procesu w publicznym rejestrze weryfikacyjnym.

3. Przed każdą elekcją ogólnokrajową oraz przed każdym referendum ogólnokrajowym przeprowadza się niezależny audyt bezpieczeństwa i poprawności działania platformy; raport z audytu publikuje się na platformie.

4. Dla innych elekcji i referendów audyt, o którym mowa w ust. 3, przeprowadza się w przypadkach określonych przez Radę Naczelną Demokracji Bezpośredniej, nie rzadziej jednak niż raz w roku; raport publikuje się na platformie.

5. Ustanawia się stały program zgłaszania podatności (bug bounty) oraz tryb publicznego raportowania poprawek i aktualizacji, z poszanowaniem bezpieczeństwa systemu, w szczególności bez ujawniania informacji umożliwiających przeprowadzenie ataku przed wdrożeniem poprawek.

Art. 12. [Tajność, anonimowość i brak dowodu głosu]

1. Platforma partycypacyjno-deliberacyjna zapewnia tajność głosowania oraz brak możliwości powiązania tożsamości obywatela z treścią oddanego głosu, w szczególności przez zastosowanie rozwiązań technicznych i organizacyjnych uniemożliwiających identyfikację sposobu głosowania przez konkretną osobę.

2. Platforma nie może wytwarzać ani udostępniać danych lub funkcjonalności, które umożliwiałyby uzyskanie dowodu potwierdzającego sposób głosowania przez daną osobę (zakaz dowodu głosu), w celu ochrony przed handlem głosami, przymusem lub innymi formami nacisku.

3. Platforma stosuje mechanizm ponownego głosowania (revote) w głosowaniach elektronicznych, w którym za wiążący uznaje się ostatni głos oddany przez obywatela do czasu zamknięcia głosowania; głosy oddane wcześniej nie są uwzględniane w ostatecznym zliczeniu.

4. W zakresie niezbędnym do zapewnienia weryfikowalności procesu platforma może udostępniać informacje o poprawnym ujęciu głosu w zliczeniu wyłącznie w sposób nienaruszający tajności głosowania oraz zakazu dowodu głosu.

Art. 13. [Audytowalność end-to-end i publiczny rejestr weryfikacyjny]

1. Platforma partycypacyjno-deliberacyjna zapewnia weryfikowalność end-to-end (E2E) procesu głosowania elektronicznego, umożliwiając każdemu obywatelowi sprawdzenie, że oddany przez niego głos został poprawnie zarejestrowany i ujęty w ostatecznym zliczeniu, bez ujawniania treści głosu oraz bez naruszania zakazu dowodu głosu.

2. Platforma utrzymuje publiczny rejestr weryfikacyjny umożliwiający niezależną weryfikację integralności procesu oraz zliczeń, w szczególności przez potwierdzenie kompletności i spójności danych zliczeniowych oraz zgodności z dziennikiem zdarzeń.

3. Publiczny rejestr weryfikacyjny prowadzi się w sposób zapewniający niezmienialność i publiczną dostępność danych oraz wykluczający utrwalanie danych osobowych lub informacji umożliwiających identyfikację sposobu głosowania przez konkretną osobę; rejestr może być prowadzony w szczególności z wykorzystaniem technologii rozproszonego rejestru, takiej jak łańcuch bloków, lub równoważnego mechanizmu.

Art. 14. [Dostępność i tryb hybrydowy]

1. Platforma partycypacyjno-deliberacyjna spełnia wymagania dostępności cyfrowej dla osób ze szczególnymi potrzebami oraz zapewnia rozwiązania wspierające korzystanie z platformy przez osoby z niepełnosprawnościami.

2. Platforma zapewnia wsparcie dla osób wykluczonych cyfrowo, w szczególności poprzez możliwość skorzystania z pomocy asystenta oraz materiałów instruktażowych w ujednoliconym formacie.

3. Zapewnia się równoległą możliwość oddania głosu, złożenia e-poparcia albo e-podpisu oraz uzyskania wsparcia w punktach stacjonarnych (tryb hybrydowy), w szczególności w urzędach oraz innych punktach publicznych.

4. Punkty stacjonarne, o których mowa w ust. 3, zapewniają warunki tajności głosowania oraz zakaz dowodu głosu, a także realizują procedury weryfikacji tożsamości zgodnie z prawem.

Art. 15. [Biblioteka reklam i transparentność kampanii]

1. Na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej prowadzi się Bibliotekę reklam dla kampanii referendalnych, inicjatyw obywatelskich oraz kampanii wyborczych delegatów, obejmującą wszystkie przekazy promocyjne rozpowszechniane w ramach tych kampanii.

2. Biblioteka reklam obejmuje w szczególności:

1) treść przekazu promocyjnego lub jego utrwalony zapis;

2) oznaczenie zleceniodawcy;

3) informację o kosztach, źródłach finansowania oraz kanałach dystrybucji;

4) daty i okres rozpowszechniania przekazu;

5) informację o zastosowanych sposobach kierowania przekazu do odbiorców, jeżeli dotyczy.

3. Dane, o których mowa w ust. 2, publikuje się w Bibliotece reklam w sposób ciągły i niezwłoczny, nie później niż w terminie 24 godzin od rozpoczęcia rozpowszechniania przekazu.

4. Podmiot zlecający rozpowszechnianie przekazu promocyjnego jest obowiązany przekazać platformie dane niezbędne do publikacji w Bibliotece reklam oraz ponosi odpowiedzialność za ich prawdziwość, z zastrzeżeniem przepisów odrębnych.

5. Platforma publikuje jawne raporty okresowe o zjawiskach dezinformacji i manipulacji informacyjnej występujących w kampaniach, wraz z metodologią, z poszanowaniem wolności słowa i prawa do debaty publicznej, a także z poszanowaniem ochrony danych osobowych oraz bezpieczeństwa systemu.

Art. 15a. [Skargi i odwołania]

1. Obywatelowi przysługuje skarga na działania lub zaniechania operatora platformy, w szczególności w sprawach:

1) odmowy rejestracji lub weryfikacji,

2) zakwestionowania e-podpisu lub e-poparcia,

3) ograniczenia funkcji partycypacyjnych,

4) zgłoszenia błędu procesu głosowania.

2. Skargę wnosi się za pośrednictwem platformy; operator rozpatruje skargę w terminie 14 dni.

3. W przypadku nieuwzględnienia skargi obywatelowi przysługuje odwołanie w trybie określonym w przepisach odrębnych; tryb i minimalne standardy dowodowe określa regulamin platformy.

Rozdział IV

Kompetencje Władzy Zwierzchniej Narodu

Art. 16. [Zakres kompetencji]

1. Demokracja Bezpośrednia podejmuje rozstrzygnięcia w sprawach o istotnym znaczeniu publicznym, w szczególności dotyczących:

1) ustawodawstwa;

2) budżetu państwa i finansów publicznych;

3) polityki zagranicznej i obronnej;

4) ochrony praw i wolności obywateli;

5) zatwierdzania traktatów międzynarodowych.

2. Demokracja Bezpośrednia realizuje kompetencje, o których mowa w ust. 1, w szczególności poprzez instrumenty określone w niniejszej ustawie, w tym referenda, inicjatywy obywatelskie oraz weto obywatelskie, z poszanowaniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów odrębnych.

3. Wykonywanie kompetencji Demokracji Bezpośredniej podlega standardom przejrzystości i kontroli społecznej, w szczególności poprzez:

1) obowiązkową publikację Kart Skutków i pakietów informacyjnych;

2) prowadzenie śladu legislacyjnego, rejestru lobbingu oraz Biblioteki reklam;

3) organizowanie etapów deliberacji publicznej przed rozstrzygnięciami;

4) stały monitoring i raportowanie jakości stanowienia prawa oraz ryzyk naruszeń praw i wolności.

Art. 17. [Nadzór nad władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą]

1. Demokracja Bezpośrednia sprawuje kontrolę społeczną nad wykonywaniem władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, w granicach określonych Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisami odrębnymi, w szczególności przez monitorowanie przejrzystości procesu decyzyjnego oraz identyfikowanie ryzyk nadużyć i konfliktów interesów.

2. Demokracja Bezpośrednia uczestniczy w procesie stanowienia prawa w szczególności poprzez:

1) wnoszenie projektów ustaw w trybach określonych w niniejszej ustawie;

2) opiniowanie projektów ustaw procedowanych w Parlamencie, w tym przedstawianie uwag, wniosków i rekomendacji;

3) inicjowanie oraz prowadzenie konsultacji i deliberacji publicznych na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej.

3. Demokracja Bezpośrednia monitoruje działalność Rady Ministrów oraz innych organów władzy wykonawczej w zakresie zgodności ich działań z interesem publicznym, w szczególności poprzez kierowanie zapytań i wniosków oraz analizowanie wykonania przyjętych rozstrzygnięć.

4. Demokracja Bezpośrednia monitoruje funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości w zakresie jawności działania instytucji publicznych, przestrzegania standardów praworządności oraz ochrony praw i wolności, z poszanowaniem niezależności sądów i niezawisłości sędziów; może przedstawiać opinie i rekomendacje w zakresie przewidzianym przepisami odrębnymi.

5. Demokracja Bezpośrednia może żądać informacji i wyjaśnień od członków rządu oraz innych instytucji państwowych w sprawach objętych niniejszą ustawą; do odpowiedzi stosuje się art. 7.

6. Demokracja Bezpośrednia zapewnia jawny ślad legislacyjny dla projektów i procesów objętych niniejszą ustawą oraz publikuje rejestr konsultacji, stanowisk i spotkań o charakterze lobbingowym, z zastrzeżeniem ochrony informacji niejawnych oraz danych osobowych.

7. Dane wykorzystywane w Kartach Skutków, pakietach informacyjnych i raportach udostępnia się w formie otwartych danych na zasadach określonych w art. 7 ust. 5.

8. Demokracja Bezpośrednia publikuje raporty z monitoringu działań władz, w tym raporty dotyczące zgodności procesu decyzyjnego ze standardami przejrzystości, praworządności oraz ochrony praw i wolności, w szczególności praw mniejszości.

Art. 18. [Prawo do odwołania]

1. Demokracja Bezpośrednia realizuje prawo do odwołania przedstawicieli wybranych w wyborach powszechnych, którzy utracili zaufanie obywateli, w drodze referendum odwoławczego, z poszanowaniem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów odrębnych.

2. Referendum odwoławcze zarządza się na wniosek co najmniej 10% obywateli z danego okręgu wyborczego, którzy uczestniczyli w wyborach odwoływanego przedstawiciela.

3. Wniosek o referendum odwoławcze składa się i popiera na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej w formie e-poparcia albo e-podpisu, z weryfikacją tożsamości zgodnie z prawem.

4. Referendum odwoławcze przeprowadza się z wykorzystaniem e-głosowania albo w trybie hybrydowym, zgodnie z przepisami niniejszej ustawy dotyczącymi platformy partycypacyjno-deliberacyjnej.

5. Wniosek o referendum odwoławcze zawiera w szczególności:

1) oznaczenie osoby, której dotyczy;

2) oznaczenie okręgu wyborczego;

3) proponowaną treść pytania referendalnego;

4) krótkie uzasadnienie.

6. Referendum odwoławczego nie przeprowadza się w okresie pierwszych 12 miesięcy oraz ostatnich 6 miesięcy kadencji odwoływanego przedstawiciela, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.

Art. 19. [Etyka, jawność i konflikt interesów delegatów]

1. Członkowie Rady Naczelnej Demokracji Bezpośredniej oraz delegatur składają oświadczenia majątkowe oraz oświadczenia o konfliktach interesów; oświadczenia publikuje się na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej, z zastrzeżeniem ochrony danych osobowych oraz informacji prawnie chronionych.

2. Przez konflikt interesów rozumie się w szczególności sytuację, w której interes prywatny delegata, jego małżonka, osoby pozostającej z nim we wspólnym pożyciu, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia albo podmiotu powiązanego może wpływać lub sprawiać wrażenie wpływu na bezstronność wykonywania czynności w ramach Demokracji Bezpośredniej.

3. Delegat jest obowiązany wyłączyć się od udziału w czynnościach, w tym od głosowania, opiniowania lub podejmowania decyzji, w sprawach, w których zachodzi konflikt interesów.

4. Informację o wyłączeniu, wraz z uzasadnieniem oraz wskazaniem rodzaju konfliktu interesów, publikuje się na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej, w zakresie nienaruszającym ochrony danych osobowych.

5. Szczegółowy zakres oświadczeń, tryb ich składania, aktualizacji, weryfikacji oraz publikacji określa regulamin uchwalony przez Radę Naczelną Demokracji Bezpośredniej i opublikowany na platformie.

Art. 20. [Kadencyjność i zakaz „obrotowych drzwi”]

1. Po zakończeniu pełnienia funkcji delegata w organach Demokracji Bezpośredniej obowiązuje karencja w zakresie podejmowania odpłatnego zatrudnienia, pełnienia funkcji lub świadczenia usług doradczych, lobbingowych lub reprezentacyjnych w sprawach, które należały do zakresu czynności delegata lub w których delegat uczestniczył w podejmowaniu rozstrzygnięć, opiniowaniu albo nadzorze – przez okres 12 miesięcy.

2. Zakaz, o którym mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności działania podejmowane na rzecz podmiotów, których interes był lub mógł być przedmiotem rozstrzygnięcia, opinii lub monitoringu w ramach Demokracji Bezpośredniej.

3. Były delegat składa oświadczenie o podjęciu aktywności odpłatnej w okresie karencji oraz publikuje się je na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej, z zastrzeżeniem ochrony danych osobowych.

4. Szczegółowe zasady karencji, tryb składania oświadczeń oraz katalog wyjątków, w szczególności w przypadkach braku ryzyka konfliktu interesów, określa regulamin uchwalony przez Radę Naczelną Demokracji Bezpośredniej i opublikowany na platformie.

Art. 21. [Sankcje za nadużycia w procesach obywatelskich]

1. Działania naruszające bezpieczeństwo, uczciwość lub integralność procesów obywatelskich realizowanych za pośrednictwem platformy partycypacyjno-deliberacyjnej podlegają odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa.

2. Za działania, o których mowa w ust. 1, uznaje się w szczególności:

1) fałszowanie e-poparcia albo e-podpisu;

2) tworzenie lub wykorzystywanie zorganizowanych mechanizmów pozyskiwania poparcia w sposób automatyczny lub wprowadzający w błąd (w tym tzw. farm podpisów);

3) podszywanie się pod inną osobę lub posługiwanie się cudzą identyfikacją elektroniczną;

4) sabotaż procesu, w tym zakłócanie dostępności usług lub utrudnianie udziału obywateli;

5) nieuprawnione oddziaływanie na integralność głosowania, zliczeń lub rejestrów weryfikacyjnych;

6) omijanie mechanizmów bezpieczeństwa lub manipulowanie funkcjonalnościami platformy w celu uzyskania nienależnej przewagi.

3. Niezależnie od odpowiedzialności, o której mowa w ust. 1, wobec użytkownika dopuszczającego się nadużyć mogą zostać zastosowane środki administracyjne w ramach platformy, adekwatne do wagi naruszenia, w szczególności:

1) ostrzeżenie;

2) ograniczenie dostępu do funkcji partycypacyjnych;

3) czasowe zawieszenie dostępu do funkcji partycypacyjnych;

4) zablokowanie dostępu do funkcji partycypacyjnych – w przypadkach rażących lub powtarzających się naruszeń.

4. Środki, o których mowa w ust. 3, stosuje się po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, z zapewnieniem użytkownikowi w szczególności:

1) informacji o zarzutach;

2) możliwości złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów;

3) prawa do odwołania.

5. Postępowanie wyjaśniające w sprawach dotyczących naruszeń bezpieczeństwa lub integralności procesu prowadzi Zespół Bezpieczeństwa i Audytu Platformy, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 5, albo inny podmiot upoważniony przez Radę Naczelną Demokracji Bezpośredniej.

6. Procedury postępowania wyjaśniającego, standardy dowodowe, terminy oraz tryb odwoławczy określa regulamin platformy uchwalony przez Radę Naczelną Demokracji Bezpośredniej i opublikowany na platformie i zatwierdzone w referendum.

Art. 21a. [Zgłoszenia nadużyć i ochrona zgłaszających]

1. Operator zapewnia kanały zgłaszania nadużyć, naruszeń bezpieczeństwa oraz naruszeń zasad procesu, w tym kanał dla zgłaszających w trybie sygnalistów.

2. Do zgłoszeń, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o ochronie sygnalistów.

3. Operator publikuje zagregowane informacje o liczbie zgłoszeń i sposobie ich rozpatrzenia, z poszanowaniem tajemnicy, danych osobowych oraz bezpieczeństwa systemu.

Rozdział V

Postanowienia końcowe

Art. 22. [Wejście w życie]

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Art. 23. [Przepisy przejściowe]

1. Przepisy dotychczasowe stosuje się w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z niniejszą ustawą.

2. Rada Naczelna Demokracji Bezpośredniej, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, przyjmuje i publikuje na platformie partycypacyjno-deliberacyjnej:

1) regulamin działania platformy;

2) standardy audytu oraz cyberbezpieczeństwa;

3) zasady dostępności oraz organizacji trybu hybrydowego;

4) procedury programu zgłaszania podatności (bug bounty) oraz raportowania incydentów.

3. Do czasu uruchomienia platformy partycypacyjno-deliberacyjnej w pełnym zakresie, czynności e-poparcia, e-podpisu oraz e-głosowania realizuje się w trybie hybrydowym, z zachowaniem zasad tajności, równości oraz weryfikowalności procesu.

4. Od dnia wejścia w życie ustawy prowadzi się w sposób jawny i publicznie dostępny dokumenty oraz rejestry, w szczególności Karty Skutków, pakiety informacyjne, ślady legislacyjne, rejestry konsultacji, rejestry lobbingu oraz Bibliotekę reklam; prowadzenie tych materiałów zapewnia Rada Naczelna Demokracji Bezpośredniej w publicznym repozytorium.

5. Pierwszy niezależny audyt bezpieczeństwa i poprawności działania platformy przeprowadza się przed pierwszym głosowaniem o znaczeniu ogólnokrajowym, a raport z audytu publikuje się przed rozpoczęciem etapu deliberacji publicznej.

Podpisano w dniu……… ____________ przez:…………

————————————————————————————–

Opracował Jan Sposób, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., tel.: 794999711

Ożarów, dn. 12 sierpnia 2025

Projekt Venus II - ciąg dalszy

Adam Kramarczyk

ciąg dalszy projektu Venus II

TYTUŁ 5

. STANY NADZWYCZAJNE

Rozdział 1. Zasady ogólne

Art. 29. Pojęcie i cel

W celu przezwyciężenia sytuacji zagrażających bytowi Narodu lub konstytucyjnemu porządkowi Rzeczypospolitej, mogą zostać wprowadzone następujące stany nadzwyczajne:
a) stan wojenny – w przypadku zewnętrznego zagrożenia państwa, w tym zbrojnej napaści;
b) stan wyjątkowy – w przypadku wewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa, katastrofy naturalnej lub innego bezpośredniego zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa.
Stany nadzwyczajne wprowadza się wyłącznie w celu ochrony niepodległości i nienaruszalności terytorium Rzeczypospolitej, życia obywateli oraz konstytucyjnego ustroju państwa.

Art. 30. Zasady konstytucyjne

Stany nadzwyczajne mogą być wprowadzone uchwałą Zgromadzenia Ogólnonarodowego, podjętą bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby Rzeczników.
Uchwała o wprowadzeniu stanu nadzwyczajnego wchodzi w życie po jej zatwierdzeniu w ogólnonarodowym referendum, które musi zostać przeprowadzone w ciągu 72 godzin od jej podjęcia.
Ustawa o stanie nadzwyczajnym określa zakres ograniczeń wolności i praw obywatelskich, które muszą być proporcjonalne do stopnia zagrożenia.
Nie mogą być ograniczone lub zawieszone następujące prawa i wolności:
a) godność człowieka (Art. 2);
b) prawo do życia (Art. 3);
c) zakaz tortur (Art. 2);
d) odpowiedzialność karna tylko na podstawie ustawy;
e) prawo do obrony w postępowaniu sądowym.
Kadencja Zgromadzenia Ogólnonarodowego oraz organów samorządu terytorialnego ulega przedłużeniu na czas trwania stanu nadzwyczajnego.

Art. 31. Czas trwania i kontrola

Stan nadzwyczajny może być wprowadzony na czas oznaczony, nie dłuższy niż 90 dni.
Przedłużenie stanu nadzwyczajnego może nastąpić tylko raz, za zgodą Zgromadzenia Ogólnonarodowego, wyrażoną kwalifikowaną większością 2/3 głosów, i wymaga ponownego zatwierdzenia w referendum.
Działania podjęte w ramach stanu nadzwyczajnego podlegają niezwłocznej i ciągłej kontroli Zgromadzenia Ogólnonarodowego oraz kontroli proceduralnej Narodowego Systemu Audytu.

Komentarz:
Mechanizm wprowadzania stanu nadzwyczajnego jest teraz w pełni spójny z duchem projektu. Decyzja należy do Zgromadzenia, ale ostateczną legitymację nadaje jej bezpośrednio suweren w referendum. To najsilniejsza możliwa gwarancja przeciwko nadużyciu tej nadzwyczajnej władzy. Podwójny filtr (Zgromadzenie + Referendum) czyni ją narzędziem obrony demokracji, a nie jej zawieszenia.

ciąg dalszy nastąpi

Projekt Venus II cz.II

Adam Kramarczyk

PREAMBUŁA

W imię Suwerenności, Wolności i Solidarności!
Naród polski, w kraju i poza jego granicami,
świadomy swej wspólnej odpowiedzialności wobec Życia,
zdecydowany umacniać wolność, demokrację i pokój w duchu solidarności oraz otwartości wobec świata,
zobowiązany wspólnie działać na rzecz sprawiedliwości i poszanowania godności każdej Osoby oraz trwałego i niczym nie ograniczonego rozwoju na rzecz przyszłych pokoleń,
w przekonaniu, że wolny jest tylko ten, kto korzysta ze swojej wolności,
uchwala następującą Konstytucję:

TYTUŁ I: POSTANOWIENIA OGÓLNE

Art. 1. Wspólnota Polska

Wspólnota Polska, stanowiąca Rzeczpospolitą, zjednoczona jest z następujących, samorządnych Województw, które tworzy suwerenna wola ich Wspólnot lokalnych:
a) Województwo Pomorskie
b) Województwo Mazowieckie
c) [...] (pełna lista do uzupełnienia)
Naród polski, w kraju i na emigracji, stanowi jednolitą Wspólnotę Polską, suwerena tej Konstytucji.
Zasoby naturalne Wspólnoty Polskiej są jej współwłasnością. Ich wykorzystywanie odbywa się w sposób zapewniający sprawiedliwy podział korzyści pomiędzy wszystkich obywateli.

Komentarz:
Artykuł 1. stanowi kamień węgielny całego ustroju. Łączy w sobie definicję terytorialną (Rzeczpospolita jako związek Województw) z podmiotową (Naród jako suweren) oraz materialną (współwłasność zasobów). Nazwa "Wspólnota Polska" nadaje ton całemu projektowi, wskazując, że państwo jest wspólnotą obywateli, a nie abstrakcyjną instytucją.

TYTUŁ 1: PRAWA OBYWATELSKIE

Rozdział 1. Wolności i prawa osobiste

Art. 2. Godność i wolność osobista

Godność człowieka jest przyrodzona, niezbywalna i stanowi źródło wszystkich innych praw i wolności.
Każdy ma prawo do wolności, bezpieczeństwa osobistego, oraz do zachowania zdrowia i sprawności od początku do końca życia.
Nikt nie może być poddany torturom, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu bądź karaniu.

Art. 3. Prawo do życia i nietykalności osobistej

Każdy ma prawo do życia.
Nietykalność osobista jest gwarantowana. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić jedynie na zasadach i w trybie określonych w ustawie.
Każdy pozbawiony wolności ma prawo do humanitarnego traktowania.

Art. 4. Prawo do prywatności

Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego.
Mieszkanie jest nienaruszalne. Wejście do mieszkania bez zgody osoby w nim zamieszkującej jest dopuszczalne tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie i w trybie przez nią określonym.
Tajemnica korespondencji oraz innych środków komunikacji jest nienaruszalna. Jej ograniczenie może nastąpić jedynie w przypadkach i w trybie określonych w ustawie.

Art. 5. Prawo do ochrony zdrowia

Każdy ma prawo do ochrony zdrowia.
Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia obywatelom równego i powszechnego dostępu do opieki zdrowotnej, finansowanej ze środków publicznych, w tym do skutecznej terapii i rehabilitacji.
Nikt nie może być zmuszany do poddania się badaniu, leczeniu lub hospitalizacji, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie.

Art. 6. Wolność sumienia i wyznania

Każdemu zapewnia się wolność sumienia i wyznania.
Wolność ta obejmuje swobodę wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz prawo do jej uzewnętrzniania, indywidualnie lub wspólnie z innymi, publicznie lub prywatnie.
Nikt nie może być zmuszany do uczestniczenia ani do nieuczestniczenia w praktykach lub obrzędach religijnych.
Działalność i nauczanie związków wyznaniowych oraz grup religijnych, których charakter lub działania są konfrontacyjne, nawołują do nienawiści lub stanowią realne zagrożenie dla bezpieczeństwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub wolności i praw innych osób, może zostać prawnie ograniczona lub zakazana.

Art. 7. Prawo do edukacji

Każdy ma prawo do edukacji.
Edukacja na poziomie podstawowym i średnim jest powszechnie i bezpłatnie dostępna w szkołach publicznych.
Rodzice mają prawo do wyboru ścieżki edukacyjnej dla swoich dzieci, w tym do wyboru szkół niepublicznych. Obywatele i instytucje mają prawo zakładania szkół na zasadach określonych w ustawie.
Władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia.

Art. 8. Wolność wyrażania poglądów

Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji.
Cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu oraz koncesjonowanie prasy są zakazane.
Wolność, o której mowa w ust. 1, może podlegać jedynie takim ograniczeniom, które są określone w ustawie i konieczne w demokratycznej wspólnocie dla ochrony bezpieczeństwa, porządku publicznego, zdrowia, moralności lub praw i wolności innych osób.
Nikt nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej za wyrażanie swoich poglądów, chyba że stanowią one bezpośrednie i realne nawoływanie do popełnienia przestępstwa.

Art. 9. Wolność tworzenia zgromadzeń

Obywatele mają prawo do organizowania i uczestniczenia w pokojowych zgromadzeniach.
Organizator zgromadzenia jest zobowiązany jedynie do powiadomienia organów władzy o planowanym zgromadzeniu w celu zapewnienia bezpieczeństwa uczestników i porządku publicznego. Pozwolenie nie jest wymagane.
Zakazane są zgromadzenia, których jedynym lub głównym celem jest szerzenie nienawiści na tle różnic narodowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych lub ze względu na bezwyznaniowość.

Art. 10. Prawo do samoobrony

Każdy ma prawo do odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na swoje życie, zdrowie, wolność lub mienie.
Prawo do samoobrony nie ulega ograniczeniu w sytuacji, gdy możliwa jest ucieczka lub wezwanie pomocy.
Granice tego prawa, w tym kwestię obrony koniecznej, określa ustawa, z poszanowaniem zasady, że prawo nie może wymagać od jednostki heroizmu.

Art. 11. Prawo do obrony własności

Każdy ma prawo do posiadania oraz do obrony swojej własności.
Prawo to może być ograniczone wyłącznie na mocy prawomocnego orzeczenia sądu.
Prawo do własności nie chroni mienia nabytego w sposób nielegalny lub przestępczy.
Wywłaszczenie nieruchomości lub przedsiębiorstw jest dopuszczalne jedynie na cele publiczne, na mocy ustawy i za słusznym odszkodowaniem.

Art. 12. Prawo do współudziału w zasobach naturalnych kraju i zagwarantowanego godnego życia

Każdy obywatel ma prawo do godnego życia.
Zasoby naturalne Wspólnoty Polskiej są współwłasnością wszystkich obywateli.
Każdy obywatel ma prawo do współudziału w korzyściach płynących z wykorzystania tych zasobów, zgodnie z zasadą sprawiedliwego podziału.
Ustawa określa mechanizmy realizacji tego prawa, w tym formy wypłat świadczeń obywatelskich.

Rozdział 3. Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne

Art. 13. Zasada wynagradzania pracy

Każdy ma prawo do godnego wynagrodzenia za swoją pracę.
Godziwe wynagrodzenie za pracę opiera się na zasadzie sprawiedliwego podziału wytworzonej wartości.
Zasada 50/50: Wartość wytworzona przez pracę podlega podziałowi, w ramach którego:
a) 50% stanowi wynagrodzenie bezpośrednie pracownika, odpowiadające nakładowi jego pracy,
b) 50% stanowi dywidendę od wartości dodanej, wypłacaną pracownikowi po udowodnieniu realnego wkładu jego pracy w finalny wynik ekonomiczny lub społeczny.
Zasada ta stanowi podstawę do ustalania wynagrodzeń we wszystkich sektorach gospodarki, a jej stosowanie jest obowiązkowe w podmiotach, w których państwo ma udział większościowy.

Komentarz:
Artykuł ten materializuje konstytucyjną zasadę sprawiedliwego podziału (Art. 12) w relacjach pracy. Przekształca ona pracownika z "biorcy pensji" w partnera i współtwórcę wartości, likwidując fundamentalny konflikt między pracą a kapitałem. Wprowadzenie tego zapisu do katalogu praw obywatelskich nadaje mu najwyższą rangę i czyni go kamieniem węgielnym nowego ładu gospodarczego Rzeczypospolitej.

TYTUŁ I: POSTANOWIENIA OGÓLNE

Art. 1. Wspólnota Polska

Komentarz:

Artykuł 1. łączy aspekt terytorialny, obywatelski i materialny, co jest innowacyjne.
Definicja „Wspólnota Polska” zamiast tradycyjnej „Rzeczpospolitej” podkreśla wspólnotowy charakter państwa.
Warto doprecyzować zasady współwłasności zasobów — np. mechanizmy dystrybucji korzyści, zarządzanie zasobami strategicznymi, ochrona środowiska.

TYTUŁ 1: PRAWA OBYWATELSKIE

Rozdział 1. Wolności i prawa osobiste

Art. 2. Godność i wolność osobista
Komentarz:

Silne ugruntowanie praw człowieka w konstytucji.
„Od początku do końca życia” może wymagać doprecyzowania w praktyce (prawa płodów, opieka nad osobami starszymi).

Art. 3. Prawo do życia i nietykalności osobistej
Komentarz:

Jasne ograniczenie ingerencji państwa w wolność jednostki.
Warto rozważyć zapis o ochronie życia w sytuacjach kryzysowych lub katastrofach, by nie było luk prawnych.

Art. 4. Prawo do prywatności
Komentarz:

Bardzo dobrze ujęta nienaruszalność mieszkania i korespondencji.
Można dodać specyfikację nowych technologii: monitoring elektroniczny, dane cyfrowe, AI — aby konstytucja była przyszłościowa.

Art. 5. Prawo do ochrony zdrowia
Komentarz:

Silny zapis gwarantujący powszechny dostęp.
Można wprowadzić mechanizmy kontroli jakości usług medycznych i procedury równego dostępu w całym kraju.

Art. 6. Wolność sumienia i wyznania
Komentarz:

Dobrze zbalansowany zapis między wolnością religijną a ochroną porządku publicznego.
Rozszerzenie o prawa osób niewierzących i wyznających filozofie etyczne może wzmocnić inkluzywność.

Art. 7. Prawo do edukacji
Komentarz:

Uwzględnienie zarówno szkół publicznych, jak i niepublicznych daje obywatelom wybór.
Można dodać zapis o dostępie do edukacji cyfrowej i innowacyjnych technologii, by konstytucja była przyszłościowa.

Art. 8. Wolność wyrażania poglądów
Komentarz:

Bardzo szeroka ochrona wolności słowa.
Warto doprecyzować granice odpowiedzialności za mowę nienawiści w sieci, aby prawo nadążało za nowymi mediami.

Art. 9. Wolność tworzenia zgromadzeń
Komentarz:

Dobrze zbalansowane między wolnością a bezpieczeństwem publicznym.
Można rozważyć ułatwienie organizacji zgromadzeń cyfrowych w kontekście nowych form aktywizmu.

Art. 10. Prawo do samoobrony
Komentarz:

Silne gwarancje samoobrony, z zachowaniem proporcjonalności.
Warto doprecyzować przypadki użycia broni, np. drony, AI w obronie własnej.

Art. 11. Prawo do obrony własności
Komentarz:

Jasne zasady ograniczeń i wywłaszczenia.
Można rozważyć regulacje dotyczące własności intelektualnej i cyfrowej.

Art. 12. Prawo do współudziału w zasobach naturalnych kraju
Komentarz:

Bardzo innowacyjne: wprowadzenie realnej współwłasności obywateli.
Trzeba opracować szczegółowe mechanizmy realizacji — np. fundusze obywatelskie, dywidendy z eksploatacji zasobów.

Rozdział 3. Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne

Art. 13. Zasada wynagradzania pracy
Komentarz:

Niezwykle rewolucyjny zapis — wprowadza model 50/50, który łączy pracownika z kapitałem.
Może wymagać doprecyzowania w sektorach prywatnych, aby zapewnić spójność z mechanizmami rynkowymi.
Warto rozważyć monitoring i raportowanie zgodności z zasadą 50/50 w podmiotach państwowych i mieszanych.

TYTUŁ 2: STRUKTURY I ORGANIZACJA WŁADZY W RZECZYPOSPOLITEJ

Rozdział 1. Samorząd terytorialny i wspólnoty

Art. 14. Wspólnota lokalna

Podstawową jednostką samorządu terytorialnego i życia publicznego jest Wspólnota lokalna, oparta na dobrowolnym zrzeszeniu się obywateli na określonym terytorium.
Wspólnota lokalna posiada osobowość prawną i samodzielnie wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Do zadań Wspólnoty należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb społeczności, w tym w szczególności: ochrona porządku i bezpieczeństwa publicznego, utrzymanie infrastruktury lokalnej, ochrona zdrowia, edukacja na poziomie podstawowym oraz zarządzanie lokalnymi zasobami.

Art. 15. Wspólnota regionalna

Wspólnoty lokalne wchodzą w skład Wspólnot regionalnych (województw), które wykonują zadania przekraczające możliwości pojedynczej Wspólnoty lokalnej.
Wspólnoty lokalne wyznaczają swoich Rzeczników do Wojewódzkiego Zgromadzenia Ogólnego.
Wspólnota regionalna odpowiada za planowanie przestrzenne i rozwój regionalny, transport publiczny, ochronę środowiska na swoim obszarze, oraz ma prawo nadzoru i koordynacji nad placówkami edukacyjnymi oraz służbą zdrowia.
Wspólnota regionalna koordynuje współpracę między Wspólnotami lokalnymi oraz reprezentuje ich wspólne interesy na forum krajowym.

Komentarz:
Nadrzędna zasada jedności państwa zostaje zachowana poprzez konstytucyjny obowiązek przynależności. Jednocześnie, mechanizm wyznaczania Rzeczników przez Wspólnoty lokalne gwarantuje, że Wspólnota regionalna jest autentyczną reprezentacją interesów swoich składowych, a nie odgórnie narzuconą strukturą.

Art. 16. Zasada pomocniczości i współpracy

Zadania publiczne są realizowane przez tę Wspólnotę (lokalną lub regionalną), która jest w stanie wykonać je najskuteczniej, z poszanowaniem woli jej członków.
Wspólnota wyższego rzędu może przejąć zadanie od Wspólnoty niższego rzędu tylko na jej wniosek lub na mocy ustawy, i tylko wtedy, gdy Wspólnota niższego rzędu nie jest w stanie samodzielnie tego zadania zrealizować.
Wspólnoty wszystkich szczebli są zobowiązane do wzajemnej współpracy i pomocy.

Komentarz:
Artykuł ten expressis verbis wprowadza zasadę pomocniczości jako naczelna zasadę ustroju terytorialnego Rzeczypospolitej. Stanowi on prawnego hamulca przed nadmierną centralizacją i gwarantuje samorządność Wspólnot lokalnych. Jest to materialna treść zasady, która w Art. 1. Tytułu I została jedynie zadeklarowana.

Rozdział 2. Władza ustawodawcza

Art. 17. Zgromadzenie Ogólnonarodowe

Funkcja ustrojodawcza:
a) Uchwalanie i zmiana Konstytucji.
b) Ustalanie podstawowych kierunków działania państwa.
Funkcja ustawodawcza:
a) Stanowienie prawa powszechnie obowiązującego.
b) Uchwalanie budżetu państwa i kontrola jego wykonania.
c) Ratyfikowanie i wypowiadanie umów międzynarodowych.
Funkcja kreacyjna i personalna:
a) Powoływanie i odwoływanie Kongresów Wykonawczych (branżowych).
b) Powoływanie i odwoływanie Krajowego Komitetu Ekspertów.
c) Powoływanie Prezesa Narodowego Systemu Audytu na wniosek Komitetu Ekspertów.
d) Powoływanie sędziów Sądu Najwyższego.
Funkcja kontrolna:
a) Prawo do żądania informacji i sprawozdań od wszystkich organów władzy wykonawczej.
b) Możliwość powoływania komisji śledczych.
c) Prawo do wystąpienia z petycją do Narodowego Systemu Audytu o weryfikację proceduralną dowolnego organu.
Zasada otwartości i kontroli społecznej:
a) Zgromadzenie Ogólnonarodowe jest zobowiązane do zwołania otwartego zgromadzenia walnego z udziałem wszystkich uprawnionych organizacji społecznych:
- w trybie zwyczajnym – raz na dziesięć lat,
- w trybie nadzwyczajnym – na wniosek co najmniej jednej trzeciej zarejestrowanych organizacji społecznych.
b) Celem zgromadzenia walnego jest wysłuchanie raportu Zgromadzenia Ogólnonarodowego, ocena realizacji celów narodowych oraz wyznaczenie nowych kierunków działania na kolejną dekadę.
c) Uchwały zgromadzenia walnego mają charakter obligatoryjny dla Zgromadzenia Ogólnonarodowego.

Komentarz:
*Artykuł ten łączy w sobie klasyczne funkcje parlamentu z nowoczesnymi mechanizmami demokracji bezpośredniej i audytu. Kluczową innowacją jest ścisłe powiązanie Zgromadzenia z pozostałymi filarami systemu – to Zgromadzenie powołuje i kontroluje zarówno władzę wykonawczą (Kongresy), jak i kluczowe organy ekspercko-audytowe (Komitet Ekspertów i NSA), zapewniając, że pozostają one narzędziami suwerena. Zasada otwartości (ust. 5) przekształca Zgromadzenie z zamkniętej instytucji politycznej w organ podlegający okresowej, bezpośredniej weryfikacji przez zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, stanowiąc ostateczny "hamulec bezpieczeństwa" przed etatyzmem.*

Rozdział 3. Władza wykonawcza

Art. 18. Kongresy Wykonawcze (branżowe)

Status i powołanie:
a) Władzę wykonawczą na szczeblu krajowym sprawują Kongresy Wykonawcze, powoływane i odwoływane przez Zgromadzenie Ogólnonarodowe.
b) Kongresy działają na podstawie i w granicach ustaw oraz wytycznych przyjętych przez Zgromadzenie.
Stałe dziedziny działania:
a) Dla zapewnienia ciągłości i stabilności zarządzania państwem, ustanawia się następujące, stałe Kongresy Wykonawcze:
1. Kongres Bezpieczeństwa Narodowego
2. Kongres Spraw Wewnętrznych i Sprawiedliwości
3. Kongres Gospodarki i Finansów
4. Kongres Ochrony Zdrowia
5. Kongres Edukacji i Nauki
6. Kongres Infrastruktury i Środowiska
7. Kongres Spraw Zagranicznych
b) Ustawa, uchwalona kwalifikowaną większością głosów, może ustanowić dodatkowe Kongresy czasowe dla realizacji szczególnych, nadzwyczajnych celów.
Zakres działania:
a) Każdy Kongres odpowiada za realizację polityki państwa w swojej, określonej w ust. 2, dziedzinie.
b) Kongresy mają prawo wydawania rozporządzeń wykonawczych, obowiązujących na terenie całej Rzeczypospolitej.
c) Kongresy koordynują działalność i sprawują nadzór nad administracją rządową w swojej dziedzinie.

Komentarz:
Wprowadzenie stałego katalogu kongresów konstytucyjnych zabezpiecza kluczowe obszary funkcjonowania państwa przed likwidacją lub łączeniem dla doraźnych celów politycznych. Zmiana nazwy z "Komitetów" na "Kongresy" ma znaczenie historyczne i ideowe, odcina się od konotacji z systemami niedemokratycznymi i podkreśla ich reprezentatywny, otwarty charakter.

Rozdział 4. Organy doradcze i audytowe

Art. 19. Krajowy Komitet Ekspertów

Status i skład:
a) Krajowy Komitet Ekspertów jest ciałem doradczym i opiniodawczym Zgromadzenia Ogólnonarodowego oraz Kongresów Wykonawczych.
b) W jego skład wchodzi nieparzysta liczba ekspertów, wynosząca co najmniej trzech dla każdej dziedziny sprawowania władzy, objętej stałymi Kongresami Wykonawczymi. Eksperci są wyłaniani w drodze otwartego, konkurencyjnego konkursu, ogłaszanego przez Zgromadzenie Ogólnonarodowe.
c) Kadencja Komitetu trwa dwukrotnie dłużej niż kadencja Zgromadzenia Ogólnonarodowego. Co jedną trzecią kadencji Komitetu wymieniana jest odpowiednia część jego składu.
Zadania:
a) Opiniowanie projektów ustaw pod kątem merytorycznym, prawnym, ekonomicznym i środowiskowym.
b) Prowadzenie analiz i wydawanie rekomendacji na wniosek Zgromadzenia Ogólnonarodowego lub Kongresów Wykonawczych.
c) Inicjowanie debaty publicznej w kluczowych, strategicznych dla państwa kwestiach.
Gwarancje niezależności:
a) Członkowie Komitetu nie mogą być członkami partii politycznych ani piastować żadnych innych funkcji publicznych.
b) Swoje opinie i analizy Komitet formułuje wyłącznie na podstawie wiedzy fachowej i w oparciu o dowody.
c) Członkowie Komitetu nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności za treść wydawanych opinii.

Komentarz:
Komitet Ekspertów stanowi "sumienie merytoryczne" państwa. Jego trójfazowa kadencja (ust. 1c) zapewnia ciągłość wiedzy i chroni przed polityczną presją nowo wybranego Zgromadzenia. Zasada apolityczności (ust. 3a) i ochrony przed odpowiedzialnością za opinie (ust. 3c) są kluczowe dla zachowania niezależności. Jednocześnie, powoływanie przez Zgromadzenie (ust. 1b) utrzymuje więź z suwerenem.

Art. 20. Narodowy System Audytu

Status i cel:
a) Narodowy System Audytu (NSA) jest najwyższym, bezstronnym organem audytu proceduralnego i weryfikacji zgodności z prawem.
b) Jego nadrzędnym celem jest ochrona praworządności i zapewnienie przejrzystości działania wszystkich organów władzy publicznej.
Funkcjonowanie i dostęp:
a) Do złożenia wniosku o audyt do NSA są uprawnione: Zgromadzenie Ogólnonarodowe, Kongresy Wykonawcze, Krajowy Komitet Ekspertów oraz każdy obywatel.
b) NSA działa w oparciu o algorytmy, których kod źródłowy jest jawny i publicznie dostępny.
c) Wnioski i wyniki audytów są powszechnie jawne, z wyjątkiem przypadków dotyczących tajemnicy państwowej lub dóbr osobistych, określonych ustawą.
Gwarancje niezależności i bezpieczeństwa:
a) Prezes NSA jest powoływany przez Zgromadzenie Ogólnonarodowe na wniosek Krajowego Komitetu Ekspertów, na kadencję trwającą 10 lat, bez możliwości ponownego wyboru.
b) Budżet NSA jest stałym, odrębnym pozycją w budżecie państwa, niepodlegającą negocjacji przez inne organy.
c) Dane przetwarzane przez NSA są chronione zaawansowanymi środkami kryptograficznymi, a fizyczna infrastruktura Systemu znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej.

Komentarz:
Narodowy System Audytu stanowi technologiczną tarczę konstytucji. Jego jawność, powszechny dostęp oraz gwarancje kadencyjne i budżetowe mają na celu wyłączenie go spod jakiejkolwiek politycznej presji. Długą, jednorazową kadencję Prezesa zaprojektowano tak, aby fachowo kierował Systemem przez cykle polityczne, nie obawiając się konsekwencji swoich decyzji.

Rozdział 5. Finanse publiczne i budżet

Art. 21. Zasady ogólne finansów publicznych

Podstawa systemu:
a) Podstawą finansowania zadań publicznych jest powszechny i bezwarunkowy Dochód Obywatelski, wypłacany każdemu obywatelowi z tytułu jego współwłasności zasobów naturalnych Rzeczypospolitej.
b) Dochód Obywatelski stanowi gwarantowane minimum egzystencji i podstawę suwerenności finansowej obywatela.
Finansowanie Wspólnot:
a) Rzeczpospolita, Wspólnoty regionalne i lokalne realizują swoje zadania w oparciu o dobrowolne, bezpośrednie finansowanie przez swoich członków.
b) Członkowie Wspólnot decydują w drodze referendum o wysokości i przeznaczeniu opłat lokalnych, które są dobrowolnym uzupełnieniem ich Dochodu Obywatelskiego na rzecz usług wspólnych.
Zasada rozliczania pracy we władzy:
a) Budżet wynagrodzeń we wszystkich organach władzy publicznej jest tworzony wyłącznie w oparciu o prace i zadania wykonane lub zatwierdzone do realizacji.
b) Wynagrodzenie podlega Zasadzie 50/50: 50% stanowi rekompensatę za nakład pracy, a 50% jest uzależnione od realnej wartości dodanej i wypłacane jako dywidenda po zweryfikowaniu efektów.
Inwestycje i zakaz długu:
a) Inwestycje infrastrukturalne o charakterze ponadlokalnym mogą być finansowane z emisji obligacji, pod warunkiem uzyskania na nie zgody w ogólnokrajowym referendum.
b) Zaciąganie długu w celu pokrycia bieżących wydatków jest zakazane.

Komentarz:
*Artykuł ten tworzy organiczny system finansowy, w którym obywatel-suweren jest jednocześnie źródłem finansowania (przez Dobód Obywatelski i dobrowolne opłaty) i najwyższym audytorem (przez zasadę 50/50 dla władzy). Model ten znosi przymus fiskalny, zastępując go społeczną umową opartą na demonstrowanej wartości i bezpośredniej zgodzie. Dochód Obywatelski i Zasada 50/50 to dwa filary tej samej budowli – sprawiedliwości dystrybutywnej.*

Art. 22. Zasada rozliczania pracy i wynagradzania we władzy publicznej

Budżet wynagrodzeń dla członków Zgromadzeń i Kongresów każdego szczebla jest tworzony wyłącznie w oparciu o prace i zadania wykonane lub zatwierdzone do realizacji w danym okresie rozliczeniowym.
Zasada 50/50:
a) 50% wartości budżetu wynagrodzeń stanowi rekompensatę za nakład pracy włożony w przygotowanie, zarządzanie i nadzór.
b) Pozostałe 50% wartości budżetu wynagrodzeń jest uzależnione od realnej wartości dodanej, tj. od skutecznego wdrożenia i pozytywnego oddziaływania przyjętych rozwiązań na życie obywateli, mierzonego wskaźnikami określonymi w ustawie.
c) Wypłata tej części następuje w formie dywidendy od wartości dodanej, po zweryfikowaniu efektów pracy.
Zasada ta ma zastosowanie do wszystkich stanowisk we władzy publicznej, których wynagrodzenie jest pokrywane z budżetu.

Komentarz:
*Artykuł ten wprowadza mechanizm znany z efektywnych spółek – wynagrodzenie jest ściśle powiązane z wynikami. "Dywidenda od wartości dodanej" (ust. 2c) przenosi logikę rynkową do sektora publicznego, nagradzając nie aktywność, a skuteczność. Zapobiega to tworzeniu prawa i zarządzaniu "dla samego zarządzania", wymuszając stałą koncentrację na realnych korzyściach dla obywatela-suwerena.*

Projekt Venus II

Adam Kramarczyk

Witaj na pokładzie.

Czy kiedykolwiek czułeś, że świat zmierza w złym kierunku? Że system finansowy to casino, polityka – teatr, a twój głos nie ma znaczenia?

Historyk Niall Ferguson nazywa to „Wielkim regresowaniem” – degeneracją instytucji, które miały nam służyć.

Ale jest alternatywa.

Przedstawiamy PROJEKT VENUS II – nie partyjny program, a kompletny projekt konstytucyjny dla Rzeczypospolitej Polskiej. To wizja państwa, które:

Oddaje realną władzę w ręce obywateli (suwerenów) przez weto, referenda i wybór sędziów.
Traktuje pieniądz jako narzędzie, a nie towar – stabilne, kontrolowane przez Naród.
Stawia na godność, zdrowie i rozwój każdego człowieka.

To nie jest utopia. To jest system.

Na tej stronie znajdziesz:

PEŁNY TEKST KONSTYTUCJI – gotowy do dyskusji.
KOMENTARZE objaśniające filozofię zmian.
SCENARIUSZ pokazujący, jak nowa rzeczywistość wygląda w codziennym życiu.

To jest początek najważniejszej dyskusji o przyszłości Polski. Dołącz do niej.

[PROJEKT VENUS II] Część 1. Nowy System Władzy: Gdzie naprawdę leży Suwerenność?

W naszym pierwszym poście zapowiedzieliśmy fundamentalną zmianę. Dziś zagłębiamy się w jej sedno. Część pierwsza „Projektu Venus II” dotyczy tego, kto naprawdę rządzi w Państwie.

W obecnym systemie, po oddaniu głosu w wyborach, suwerenność obywatela symbolicznie się kończy. W „Projekcie Venus II” dopiero wtedy się ona zaczyna.

Oto trzy filary nowego systemu władzy, które oddają ster w ręce Narodu:

1. WETO OBYWATELSKIE – OSTATECZNY GŁOS SUWERENA
Wyobraźcie sobie, że parlament uchwala ustawę, która jest sprzeczna z interesem większości. W „Projekcie Venus II” macie 90 dni, by zebrać określoną liczbę podpisów online. Gdy to zrobicie, ustawa nie wchodzi w życie. Zostaje poddana pod ogólnokrajowe referendum, gdzie to Wy, obywatele, podejmujecie ostateczną decyzję. To nie jest głos doradczy. To jest prawo weta.

2. BEZPOŚREDNI WYBÓR SĘDZIÓW – WŁADZA SĄDOWNICZA Z MANDATU NARODU
Kto powinien wybierać sędziów, którzy rozstrzygają nasze spory? Politycy? A może... my sami? W nowym systemie sędziów sądów powszechnych I instancji wybierają w powszechnym, jawnym głosowaniu obywatele danego okręgu. To nie polityk w Warszawie, ale Twoi sąsiedzi, Twoja wspólnota lokalna decyduje, komu powierza funkcję sędziego. Sędzia jest więc niezawisły w orzekaniu, ale odpowiedzialny bezpośrednio przed suwerenem, który go wybrał.

3. ZASADA POMOCNICZOŚCI – WŁADZA ZACZYNA SIĘ OD TWOJEJ GMINY
Wszystkie decyzje w Państwie są podejmowane na najniższym, możliwie sprawnym szczeblu. Twoja gmina, Twoja wspólnota lokalna decyduje o tym, co jest jej najbliższe: o lokalnych drogach, szkołach, parkach. Samorząd województwa – o strategii rozwoju regionu. Rząd centralny zajmuje się tylko tym, czego nie da się zrobić niżej: armią, polityką zagraniczną, ogólnokrajową infrastrukturą. Koniec z wszechwładzą centralnej biurokracji!

Podsumowując: Nowy system władzy to nie nowi ludzie przy starych stołkach. To nowa architektura.

Weto Obywatelskie daje Wam kontrolę nad władzą ustawodawczą.
Bezpośredni Wybór Sędziów daje Wam kontrolę nad władzą sądowniczą.
Zasada Pomocniczości oddaje realną władzę wykonawczą w Wasze lokalne ręce.

Chcemy usłyszeć, co o tym sądzicie. Który z tych mechanizmów jest Waszym zdaniem najpotężniejszy? Który jest najbardziej potrzebny Polsce?

Dyskutujmy w komentarzach. To od naszej wspólnej refleksji zaczyna się prawdziwa zmiana.

„Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu.”
– Projekt Venus II, Tytuł I, Art. 2

[PROJEKT VENUS II] Część 2. Nowa Ekonomia: Koniec z Cyklami Kryzysów

W pierwszej części rozmawialiśmy o tym, kto rządzi. Dziś przechodzimy do sedna problemu, który dotyka nas wszystkich: pieniądza. Dlaczego pracujemy coraz więcej, a czujemy, że stać nas na coraz mniej? Dlaczego kryzysy gospodarcze powracają jak bumerang?

Odpowiedź leży w patologii obecnego systemu monetarnego, który historyk Niall Ferguson opisał jako „gospodarkę kasyna”. Pieniądz przestał służyć wymianie dóbr. Stał się towarem samym w sobie, przedmiotem spekulacji.

„Projekt Venus II” proponuje rewolucję: powrót do źródła. Pieniądz musi znów być NARZĘDZIEM, a nie CELEM.

Oto fundamenty nowej ekonomii:

1. PIENIĄDZ JAKO NARZĘDZIE SUWERENNOŚCI, NIE SPEKULACJI
Pieniądz w „Projekcie Venus II” nie jest tworzony przez prywatne banki jako dług. Jest emitowany przez Narodowy Bank Polski jako dobro publiczne, pod ścisłą kontrolą Zgromadzenia Narodowego (czyli nas, obywateli). Jego celem nie jest pomnażanie samego siebie, lecz finansowanie realnej gospodarki: innowacji, infrastruktury, służby zdrowia.

2. HAMULEC DŁUGU PUBLICZNEGO – KONIEC Z ZADŁUŻANIEM PRZYSZŁYCH POKOLEŃ
Czy wiecie, że w obecnym systemie nie ma prawnego limitu zadłużania naszego kraju? „Projekt Venus II” wprowadza żelazną zasadę: zaciągnięcie długu publicznego powyżej 60% PKB wymaga zgody wyrażonej w ogólnokrajowym referendum. To Wy, suweren, decydujecie, czy chcemy zaciągnąć taki kredyt na siebie i nasze dzieci.

3. FUNDUSZ SUWERENNY – INWESTOWANIE W NASZĄ PRZYSZŁOŚĆ
Zamiast oddawać oszczędności Narodowego Funduszu Zagranicznym inwestorom, powołamy Fundusz Suwerenny. Będzie on finansował strategiczne inwestycje w Polsce: nowoczesną energetykę, badania naukowe, krajowe firmy. Zyski z tych inwestycji nie pójdą do anonimowych akcjonariuszy, lecz wrócą do budżetu – do nas wszystkich – obniżając podatki lub finansując świadczenia.

Podsumowując: Nowa ekonomia to koniec z „gospodarką kasyna”.

Pieniądz służy nam, a nie my pieniądzowi.
Mamy demokratyczną kontrolę nad długiem publicznym.
Inwestujemy we własny kraj, a nie w zagraniczne giełdy.

Pytanie do Was: Czy zgadzacie się, że system finansowy wymaga fundamentalnej reformy? Który z tych mechanizmów – kontrola nad emisją pieniądza, hamulec długu czy Fundusz Suwerenny – jest Waszym zdaniem najpilniejszy?

Wasze głosy w komentarzach są niezwykle cenne. Dyskutujmy i szukajmy razem najlepszych rozwiązań dla Polski.

„System finansów publicznych stanowi integralną część struktur zarządzania państwem oraz bezpośrednio warunkuje byt i realizację praw obywateli.”

– Projekt Venus II, Tytuł 6, Art. 1

[PROJEKT VENUS II] Część 3. Nowa Gospodarka: Suwerenność, Która Się Opłaca

W pierwszej części rozmawialiśmy o nowym systemie władzy, który oddaje ster w ręce obywateli. W drugiej – o nowej ekonomii, która odzyskuje pieniądz dla Narodu. Czas na trzeci, namacalny filar: Nową Gospodarkę. Bo suwerenność nie jest abstrakcją. Suwerenność musi się opłacać.

Co to znaczy? To znaczy, że kluczowe dźwignie naszego bytu materialnego muszą być w naszych rękach. „Projekt Venus II” zmienia gospodarkę z rynku wyzyskującego słabszych w ekosystem współpracy i wspólnego dobrobytu.

Oto jak to działa:

1. INFRASTRUKTURA JAKO WSPÓLNE DOBRO, A NIE TOWAR
Drogi, sieci energetyczne, wodociągi, łącza światłowodowe – to nie są zwykłe inwestycje. To są arterie życia państwa. W „Projekcie Venus II” mają one konstytucyjny status dóbr publicznych o strategicznym znaczeniu. Oznacza to, że nie mogą być przedmiotem spekulacji. Zyski z ich eksploatacji są reinwestowane w ich rozwój i modernizację, a nie wyprowadzane do kieszeni zagranicznych akcjonariuszy. Niższe opłaty, lepsza jakość.

2. PRAWO WYBORU W SŁUŻBIE ZDROWIA
Wasze zdrowie nie jest produktem. W nowej gospodarce macie konstytucyjne prawo wyboru metody leczenia i lekarza w ramach systemu publicznego. Państwo ma obowiązek zapewniać wam dostęp do najnowszych, potwierdzonych terapii z całego świata. Inwestycja w zdrowie obywateli to najrozsądniejsza inwestycja ekonomiczna. Zdrowy obywatel jest twórczy, przedsiębiorczy i wolny.

3. SPÓŁDZIELCZOŚĆ I GOSPODARKA LOKALNA
„Projekt Venus II” stawia na zasadę pomocniczości także w gospodarce. Zachęca do tworzenia spółdzielni energetycznych, rolniczych, mieszkaniowych. Dlaczego? Bo gdy wspólnota lokalna wytwarza własną energię, żywność lub buduje własne mieszkania, zyski pozostają w tej wspólnocie. To buduje prawdziwe, odporne na kryzysy bogactwo, zakorzenione w regionie, a nie uzależnione od globalnych korporacji.

Podsumowując: Nowa Gospodarka to nie „wolny rynek” versus „socjal”.
To trzecia droga: gospodarka oparta na suwerenności, współpracy i realnej wartości. To model, w którym:

Infrastruktura służy nam, a nie my jej.
System zdrowia leczy, a nie generuje zyski.
Bogactwo jest budowane od dołu, przez lokalne wspólnoty.

A teraz pytanie do Was, bo to Wasza przyszłość jest tu rozgrywana:
Który z tych elementów – traktowanie infrastruktury jako dobra wspólnego, prawo wyboru w zdrowiu, czy wsparcie dla spółdzielczości – jest Waszym zdaniem najważniejszy dla odbudowy gospodarczej Polski?

Wasze głosy w komentarzach budują tę wizję. Dzielcie się przemyśleniami.

Tytuł postu: [PROJEKT VENUS II] Część 4. Nowy Wymiar Sprawiedliwości: Sędziowie z Mandatu Narodu

W poprzednich częściach rozmawialiśmy o fundamentach władzy, ekonomii i gospodarki. Dziś dotykamy filaru, który strzeże tych wszystkich zdobyczy – wymiaru sprawiedliwości. Jego misją jest ochrona wolności i praw każdego obywatela. Aby mógł ją wypełniać, musi budzić zaufanie, a nie wątpliwości.

„Projekt Venus II” proponuje rewolucyjną zmianę, która łączy niezawisłość sędziów z ich odpowiedzialnością przed tym, komu służą – przed Suwerenem.

Oto trzy filary nowego wymiaru sprawiedliwości:

1. POWSZECHNE WYBORY SĘDZIÓW I INSTANCJI – LEGITYMACJA WPROST OD OBYWATELI
Sędziowie, którzy orzekają w sprawach bezpośrednio wpływających na nasze życie – w sądach rejonowych i okręgowych – będą wybierani w powszechnych, jawnych i bezpośrednich wyborach przez obywateli swojego okręgu. To Twoi sąsiedzi, Twoja lokalna wspólnota, zdecydują, komu powierzają funkcję sędziego. Daje to sędziemu najsilniejszą możliwą legitymację – nie pochodzi od polityków, ale od społeczeństwa. Jest niezawisły w orzekaniu, ale odpowiedzialny przed tymi, którzy go wybrali.

2. KRAJOWA KONGRAGACJA SĘDZIÓW – GŁOS MERYTOKRACJI
Aby zapewnić najwyższe kompetencje na szczeblu centralnym, powołana zostanie Krajowa Kongregacja Sędziów. Będzie się składać z sędziów wybranych przez środowisko z każdego województwa. To gremium będzie rekomendowało Zgromadzeniu Narodowemu kandydatów na sędziów Sądu Najwyższego i Sądu Konstytucyjnego. Dzięki temu na najwyższych stanowiskach znajdą się osoby o niezrównanym autorytecie i doświadczeniu, wskazane przez swoich kolegów.

3. ODPOWIEDZIALNOŚĆ – RÓWNOŚĆ WOBIEC PRAWA
Sędzia, jako przedstawiciel Narodu, podlega odpowiedzialności karnej na równi z wszystkimi obywatelami. Nie ma immunitetu, który stawiałby go ponad prawem. W przypadku rażącego naruszenia obowiązków, obywatele okręgu mogą zainicjować referendum odwoławcze. Wymiar sprawiedliwości musi być czysty, a jedyną nietykalnością sędziego jest nietykalność jego niezawisłego wyroku, opartego na Konstytucji i ustawach.

Podsumowując: Nowy wymiar sprawiedliwości to system oparty na zaufaniu i odpowiedzialności.

Legitymizacja „z dołu”: Sędziowie pierwszej instancji wybrani przez obywateli.
Gwarancja jakości „z góry”: Sędziowie najwyższych sądów powoływani z rekomendacji ekspertów.
Przejrzystość i równość: Każdy sędzia wie, że służy Suwerenowi i podlega tym samym prawom.

Pytanie do Was:
Czy model, w którym sędziów wybierają obywatele, a najwyższe stanowiska obsadzane są z rekomendacji środowiska, jest Waszym zdaniem w stanie przywrócić zaufanie do sądów?

Czekamy na Wasze przemyślenia w komentarzach. To od naszej wspólnej debaty zaczyna się odbudowa zaufania.

„Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.”
– Projekt Venus II, Tytuł 7, Art. 1

dalszy ciąg nastąpi.

Islandia wzorem udziału społeczeństwa w zarządzaniu państwem

Jan Sposób

W Islandii wykorzystanie internetu do konsultacji społecznych ma formę prawną i jest realizowane jako zadanie rządowe. Islandzki rząd od lat wykorzystuje platformy internetowe do zbierania opinii i propozycji obywateli w celu uwzględnienia ich w procesie podejmowania decyzji.

Praktyka wygląda tak, że rząd Islandii uruchamia platformy internetowe, na których obywatele mogą zgłaszać swoje propozycje, komentować projekty ustaw czy inne inicjatywy legislacyjne. Obywatele mają możliwość wyrażania swoich opinii, przedstawiania pomysłów oraz uczestniczenia w dyskusjach na temat różnych kwestii publicznych.

Rząd islandzki bierze pod uwagę zgłoszone propozycje i opinie obywateli podczas procesu podejmowania decyzji politycznych. W ten sposób aktywność obywatelska jest uwzględniana w procesie legislacyjnym, co zwiększa zaangażowanie społeczne i umożliwia obywatelom bezpośredni wpływ na kształtowanie polityki publicznej.

W rezultacie Islandia jest przykładem kraju, w którym wykorzystanie internetu do konsultacji społecznych ma silną podstawę prawną i jest integralną częścią procesu podejmowania decyzji rządowych, umożliwiając obywatelom aktywny udział w życiu publicznym. Przepisy regulujące internetowe konsultacje społeczne wynikają z różnych aktów prawnych, w tym z ustaw uchwalonych przez parlament oraz z praktyk opartych na konstytucji. Islandzka konstytucja zawiera zapisy dotyczące demokracji i partycypacji obywatelskiej, które stanowią podstawę prawną dla takich inicjatyw.

W 2010 roku Islandia wprowadziła "Konstytucję Internetową", czyli proces rewizji konstytucji, w którym obywatele mieli możliwość bezpośredniego uczestnictwa poprzez internet. Ten proces był pionierskim przykładem wykorzystania nowych technologii do zaangażowania społecznego w procesie konstytucyjnym.

W odniesieniu do prawa krajowego, Islandia reguluje kwestie konsultacji społecznych poprzez ustawy dotyczące partycypacji obywatelskiej, dostępu do informacji publicznej, jak również poprzez regulacje dotyczące udziału społeczeństwa w procesie legislacyjnym.

W porównaniu do polskiego prawa, Islandia wykazuje większe zaangażowanie w wykorzystanie internetu do participacji obywatelskiej w procesie legislacyjnym.

W Islandii, do przeprowadzania konsultacji społecznych wykorzystywane są specjalne platformy internetowe, które umożliwiają obywatelom udział w procesach decyzyjnych. Przykładem takiej platformy jest "Your Priorities" (isl. "Þitt íslenska"), która pozwala obywatelom zgłaszanie pomysłów, dyskusję nad nimi oraz głosowanie. Platforma ta służyła między innymi do zbierania opinii w ramach procesu rewizji konstytucji w 2010 roku.

Co do administracji takich platform, odpowiedzialność za ich utrzymanie oraz zarządzanie należy najczęściej do organów rządowych, takich jak ministerstwa lub agendy odpowiedzialne za partycypację obywatelską i sprawy społeczne. Administracja platformy może obejmować moderację dyskusji, zbieranie opinii oraz analizę zebranych danych.

W przypadku dochodzenia do końcowych rozwiązań, decyzje podejmowane są na podstawie wyników konsultacji, w tym wyników głosowań, opinii i dyskusji. Ostateczne rezultaty konsultacji mogą być wykorzystane do formułowania polityki publicznej, projektów ustaw lub decyzji administracyjnych.

Przykładem udanego wykorzystania platformy internetowej do konsultacji społecznych jest wspomniana wcześniej "Konstytucja Internetowa" z 2010 roku, która zaowocowała nową wersją konstytucji Islandii, uwzględniającą opinie i sugestie obywateli zgromadzone poprzez platformę internetową.

Więcej artykułów…

12 3 4 5 6 7 8 9 10 »koniec

Nasze fora

Forum organizacyjne KOREUS
www.forum.koreus.pl

Forum związane z propagowaniem ideii demokracji bezpośredniej
www.dblublin.fora.pl

Forum inicjujące idee współpracy sieciowej, platformy komunikacji poziomej między różnymi organizacjami
www.forum.zmieniaj.pl

Lista wydarzeń

Brak nadchodzących wydarzeń!

Kalendarz

Poprzedni rok Poprzedni miesiąc Następny rok Następny miesiąc

Styczeń 2026

Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	N
			1	2	3	4
5	6	7	8	9	10	11
12	13	14	15	16	17	18
19	20	21	22	23	24	25
26	27	28	29	30	31

Aktualności

Zgłoszenie realizacji projektu WSW Wielubiegunowa Sieć Współpracy
Jako element projektu WSW - wdrożenie programu podniesienia wartości dodanej i dochodowości godpodarki rolno-spożywczej regionu województwa lubelskiego - koordynator Jarosław Utrata.
Dołącza do nas Adam Kramarczyk z projektem Venus II - dotyczący nowego podejścia zarządzania państwem.

Jan Sposób

USTAWA o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Jan Sposób

Uzasadnienie do projektu ustawy o Władzy Zwierzchniej Narodu

Uzasadnienie do projektu ustawy o Władzy Zwierzchniej Narodu

sprawowanej bezpośrednio

1.Wprowadzenie

2. Potrzeba wzmocnienia demokracji

3. Cele projektu

4. Korzyści wynikające z wprowadzenia ustawy

5.Podsumowanie

Ustawa o Władzy Zwierzchniej Narodu

Jan Sposób

Ustawa o Władzy Zwierzchniej Narodu,

trybie Jej powołania, strukturze organizacyjnej oraz kompetencjach

Rozdział I

Postanowienia ogólne

Art. 1. [Władza Zwierzchnia Narodu]

Art. 2. [Definicje]

Art. 3. [Zasady sprawowania władzy]

Art. 3a. [Charakter przepisów]

Rozdział II

Tryb powołania delegatów Demokracji Bezpośredniej

Art. 4. [Wyłanianie delegatów]

Art. 5. [Kandydaci na delegatów]

Art. 6. [Referendum ogólnokrajowe]

Art. 6a. [Inicjatywa obywatelska]

Art. 6b. [Weto obywatelskie – referendum uchylające]

Art. 6c. [Deliberacja, przejrzystość i zabezpieczenia procesu]

Art. 7. [Prawo do informacji i odpowiedzi w procesach obywatelskich]

Art. 8. [Płynna demokracja – delegacje (pełnomocnictwa) do e-głosu i e-podpisu]

Rozdział III

Struktura organizacyjna Demokracji Bezpośredniej

Art. 9. [Jednostki koordynujące platformę]

Art. 9a. [Operator platformy]

Art. 10. [Wymogi bezpieczeństwa i odporności]

Art. 10a. [Ochrona danych i prywatności]

Art. 11. [Publiczna kontrola i otwartość]

Art. 12. [Tajność, anonimowość i brak dowodu głosu]

Art. 13. [Audytowalność end-to-end i publiczny rejestr weryfikacyjny]

Art. 14. [Dostępność i tryb hybrydowy]

Art. 15. [Biblioteka reklam i transparentność kampanii]

Art. 15a. [Skargi i odwołania]

Rozdział IV

Kompetencje Władzy Zwierzchniej Narodu

Art. 16. [Zakres kompetencji]

Art. 17. [Nadzór nad władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą]

Art. 18. [Prawo do odwołania]

Art. 19. [Etyka, jawność i konflikt interesów delegatów]

Art. 20. [Kadencyjność i zakaz „obrotowych drzwi”]

Art. 21. [Sankcje za nadużycia w procesach obywatelskich]

Art. 21a. [Zgłoszenia nadużyć i ochrona zgłaszających]

Rozdział V

Postanowienia końcowe

Art. 22. [Wejście w życie]

Art. 23. [Przepisy przejściowe]

TYTUŁ 5

. STANY NADZWYCZAJNE

Rozdział 1. Zasady ogólne

PREAMBUŁA

TYTUŁ I: POSTANOWIENIA OGÓLNE

TYTUŁ 1: PRAWA OBYWATELSKIE

Rozdział 1. Wolności i prawa osobiste

Rozdział 3. Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne

TYTUŁ I: POSTANOWIENIA OGÓLNE

TYTUŁ 1: PRAWA OBYWATELSKIE

Rozdział 1. Wolności i prawa osobiste

Rozdział 3. Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne

TYTUŁ 2: STRUKTURY I ORGANIZACJA WŁADZY W RZECZYPOSPOLITEJ

Rozdział 1. Samorząd terytorialny i wspólnoty

Rozdział 2. Władza ustawodawcza

Rozdział 3. Władza wykonawcza

Rozdział 4. Organy doradcze i audytowe

Rozdział 5. Finanse publiczne i budżet

Więcej artykułów…

Nasze fora

Prosimy o wsparcie finansowe na nasze działania.

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Współpracujemy

Newsletter

1.
Wprowadzenie